Wat gebeurt er wanneer iets anders loopt dan ik had verwacht?

Kort gezegd: Wanneer iets anders loopt dan verwacht, kan dat lastig zijn. Wat dat bij je oproept, zegt vooral iets over wat het voor jou betekende, niet per se hoe ‘objectief’ erg het is. Wat je verwachtte, wat er gebeurde en wat je ervan maakt zijn drie aparte dingen, en ze uit elkaar halen geeft je ruimte om verder te kunnen.

Je had je op zaterdag verheugd op een namiddag met je partner. De kinderen zijn gaan logeren bij de ouders. Je hebt het huis voor jullie alleen. Je kookt het lievelingsgerecht van je partner en kijkt uit naar jullie moment samen.

Om kwart voor twaalf een whatsapp van je prtner: "Sorry, moet overwerken, zal er pas tegen 16u zijn…"

Je typt "jammer…". En je meent het… Met de kinderen in huis zijn de momenten samen uitzonderlijk geworden. Je keek hier al weken naar uit. Tien minuten later zit je met je telefoon in je hand naar niets te kijken. Je weet niet goed wat je nu moet doen met die namiddag die ineens leeg is.

Wat er gebeurt wanneer iets anders loopt

Een leraar van mij op het fasciacollege stond gekend om een spreuk: “Willen willen willen, kletsen op de billen.” Ietwat een simpele spreuk, maar er zit veel waarheid in.

Een verwachting is zelden een voorspelling die je bewust maakt. Het is een beeld, gedachte, gevoel waarop je verder bouwt. Een verwachting creëert onbewust een verlangen. Onbewust, tot het wegvalt.

Wanneer iets anders verloopt, verandert er dus meer dan een feit alleen. Een beeld waarop je rekende, valt weg.

Je moet bijsturen, en tegelijk wordt je uitgedaagd bij jezelf te blijven in wat dit met je doet. Dat kan soms zwaarder opwegen dan de verandering zelf.

Willen willen willen…

Op zo’n moment lopen vaak verschillende dingen door elkaar:

• Wat je verwachtte: samen tijd doorbrengen, aandacht krijgen, kunnen rekenen op een afspraak.

• Wat er gebeurt: de ander laat weten later te zijn.

• Wat dat bij je oproept: irritatie, teleurstelling, onrust, leegte — of misschien voel je nauwelijks iets.

• Welke betekenis je eraan geeft: “Ik ben niet belangrijk”, “Ik had het kunnen weten” of “Ik moet me niet aanstellen.”

• Wat je vervolgens wilt doen: terugsnauwen, je terugtrekken, afleiding zoeken of je eigen beleving wegduwen.

We vatten dat soms samen als ‘een verwachting’. Maar wat je verwachtte, wat er gebeurde en wat dat in jou teweegbrengt, zijn verschillende aspecten.

Je partner zegt bijvoorbeeld: “Ik moet overwerken. Ik zal er pas tegen vier uur zijn.”

Dat is wat je hoort. Maar bij jou kan het binnenkomen als: “Ze wil die tijd niet met mij doorbrengen. Ik ben niet interessant genoeg. Zie je wel, ik ben niet goed genoeg.”

Die betekenis kan zo onmiddellijk ontstaan dat ze als een feit aanvoelt. Toch is er een verschil tussen wat de ander heeft gezegd en wat jij daaruit afleidt. Je weet dat je partner zegt te moeten overwerken. Wat dat vertelt over haar verlangen om bij jou te zijn, weet je daarmee nog niet.

Dat maakt je teleurstelling niet minder echt. Je had ergens op gehoopt, en dat loopt anders. Misschien raakt het ook aan een jonger, kwetsbaar deel in jou dat het gevoel van niet meetellen herkent.

Wat je voelt verdient aandacht. Welke conclusie je daaruit trekt over de ander, vraagt onderzoek.

Je hoeft je beleving dus niet weg te sussen om ruimte te laten voor een andere verklaring. Je kunt erkennen: “Dit raakt me. Ik had uitgekeken naar onze tijd samen.” En tegelijk openhouden: “Ik weet nog niet wat er bij jou speelde.”

Zo ontstaat ruimte om te voelen wat er bij jou gebeurt én te horen wat er bij de ander aan de hand is.

Wat een emotie je dan wel kan aanwijzen en wat niet, lees je in Wat probeert een emotie mij eigenlijk te vertellen?.

Waarom hetzelfde de ene keer weinig doet en de andere keer veel

Misschien herken je dit: een afgezegde afspraak glijdt de ene keer gewoon van je af, terwijl ze een andere keer de hele week in je kleren blijft hangen.

Dat verschil hangt mee af van wat er die dag al gebeurd is, wat er voor jou op het spel stond en hoeveel ruimte je op dat moment nog had om iets op te vangen.

Een intense reactie is niet noodzakelijk een maat voor de ernst van wat er gebeurde. En weinig voelen is geen bewijs dat het je niets deed.

Jezelf voorhouden dat het “maar een kleinigheid” is, helpt dan vaak weinig. Je kunt dat heel goed weten en er toch dagen last van hebben. Begrijpen wat er gebeurt en ermee kunnen omgaan, liggen soms ver uit elkaar.

Als je merkt dat iets vooral hard binnenkomt wanneer je het toch al druk hebt, kan dat erop wijzen dat je draagkracht op dat moment al sterk aangesproken is. Wat je anders kunt opvangen, wordt dan moeilijker om te verdragen. Tot jezelf komen kan dan meer tijd vragen.

Dan helpt het om naast “Wat raakt me hierin?” ook te vragen: “Wat draag ik vandaag al, en wat heb ik nodig om dit erbij te kunnen nemen?

”Waarom dat zo kan lopen, lees je in Waarom verlies ik mezelf onder spanning?.

Wat dit niet betekent

Het betekent niet dat je geen verwachtingen meer mag hebben. Vooruitkijken, je ergens op verheugen en plannen maken horen bij het leven. Verwachten is niet het probleem.

Het betekent ook niet dat een grote reactie bewijst dat de afwijking groot was, of dat de ander je tekortdoet. Soms is er inderdaad iets wat om een gesprek vraagt. Dat weet je pas wanneer je hebt nagegaan wat er echt gebeurde, en niet alleen naar wat je ervan maakte.

Eén vraag voor jezelf

Denk aan de laatste keer dat iets anders liep dan je had verwacht. Probeer drie dingen uit elkaar te houden:

Wat verwachtte ik? Wat gebeurde er werkelijk? En wat maakte ik ervan?

Misschien merk je dat het verschil tussen je verwachting en wat er gebeurde kleiner was dan het aanvoelde. Misschien zie je hoeveel hoop of betekenis er voor jou aan die verwachting verbonden was. Of wordt juist duidelijk dat een concrete afspraak niet werd nagekomen.

Wat je ontdekt, hoeft je gevoel niet kleiner te maken. Het kan wel helpen om preciezer te zien wat je raakt.

Wat je op zo'n moment zelf kunt doen wanneer de spanning oploopt, lees je in Hoe kan ik aanwezig blijven wanneer spanning stijgt?

Meer over dit thema: Kenniscentrum Jezelf blijven