Waarom weet ik soms niet goed wat ik nodig heb?
Kort gezegd: Wat je nodig hebt, is niet altijd meteen duidelijk. Het wordt pas duidelijk wanneer je uit elkaar kunt houden wat je voelt, wat je denkt en wat je al aan het doen bent. Niet weten is menselijk: het vertelt meer iets over dat moment dan over jou, en je mag een behoefte herkennen zonder dat ze meteen vervuld moet worden.
Het is vrijdagavond. Je partner vraagt: “Wat wil je doen vanavond?”
“Maakt me niet uit”, zeg je. Je partner kiest voor jullie beiden.
Een uur later zit je in de zetel en besef je: eigenlijk had ik liever gaan sporten, ik zit al de hele dag. Maar daarstraks kwam het niet in je op. Je dacht aan wat er nog in de koelkast lag, aan wat je partner leuk zou vinden en aan het bericht van je broer dat je nog moest beantwoorden.
Waar zat die behoefte toen?
Kip en ei
Wat je nodig hebt, komt meestal niet als een duidelijke boodschap binnen. Je merkt het op, of je leidt het af uit wat je voelt, wat je denkt en wat je zonder nadenken doet. Soms gaat dat vanzelf. Soms ook niet.
Wanneer je aandacht ergens anders zit, merk je je eigen behoefte minder snel op. Waarom dat bij jou zo verloopt, is een andere vraag. Dat kan een tekst niet voor je invullen.
Je aandacht...
Die avond was je bezig met wat nog moest gebeuren, met wat je dacht dat je partner zou willen en met je lijstje voor de week. Daar is op zich niets mis mee. Je aandacht gaat naar wat op dat moment aandacht lijkt te vragen.
Dat kan van alles zijn: wat er moet gebeuren, wat je daarover denkt of wat de ander nodig lijkt te hebben. Als je daarmee bezig bent, is er minder ruimte om op te merken wat je zelf nodig hebt. Misschien herken je dat: je stemt je af op de ander en merkt pas achteraf wat je zelf wilde.
Meegaan is daarbij niet verkeerd. Afstemmen hoort bij contact. Alleen wordt het moeilijker om te voelen wat jíj wilt wanneer daar in dat contact geen ruimte meer voor overblijft.
Wanneer alles door elkaar loopt
Op zo’n moment lopen vaak meerdere dingen door elkaar:
Wat je in je lichaam waarneemt: vermoeidheid, onrust, een zwaar gevoel op je borst…
Wat je voelt: prikkelbaarheid, bezorgdheid, leegte…
Wat je erbij denkt: “Ik moet dit nog afmaken.” …
Wat je zin hebt om te doen: iets pakken, iets regelen, weglopen.
Dat kan als één geheel aanvoelen. Toch zijn moe zijn, je prikkelbaar voelen en denken dat je iets moet afmaken verschillende dingen. Ze wijzen niet vanzelf op dezelfde behoefte. Misschien heb je rust nodig. Misschien een gesprek. Of misschien juist iets om te doen. Om dat te weten, moet je die verschillende aspecten uit elkaar kunnen houden.
Een vermoeid gevoel of een onrust die je niet kunt plaatsen, bewijst op zichzelf dus niet wat je nodig hebt. Je kunt er ook niet uit afleiden wat je vroeger hebt meegemaakt. Het is iets wat je kunt onderzoeken. “Ik heb rust nodig” is dan een mogelijke verklaring die je kunt toetsen, geen vaststaand gegeven.
Meer over hoe je kunt begrijpen wat een emotie je vertelt, lees je in Wat probeert een emotie mij eigenlijk te vertellen?
Waarom het soms wel lukt en soms niet
De ene dag lukt het goed. Je voelt dat je even alleen wilt zijn en je zondert je even af. Op een ander moment kom je er niet bij. Dat kan verschillen van moment tot moment en van situatie tot situatie. Het is geen eigenschap die je wel of niet bezit.
Wanneer de spanning stijgt, kan het moeilijker worden om te voelen wat je zelf wilt of nodig hebt. Wat er dan gebeurt, lees je in Waarom verlies ik mezelf onder spanning?
Wat dit niet betekent
Niet weten wat je nodig hebt, betekent niet dat je te weinig met jezelf verbonden bent. Het is geen tekort en je kunt er geen conclusie over jezelf als persoon uit trekken. Het vertelt iets over dat moment.
Een behoefte herkennen betekent niet dat ze meteen vervuld moet worden. Je kunt iets nodig hebben zonder te eisen dat het nu gebeurt. En zonder dat een ander het voor je moet oplossen. Soms heb je juist nodig dat je steun mag ontvangen, zonder dat je daarvoor gekleineerd of bestempeld hoeft te worden.
Er is geen vast protocol om van een lichamelijk gevoel naar een behoefte te kunnen komen. Maar er zijn wel algemeenheden die je een voorsprong kunnen bieden:
Kijk naar wat je lijf al de hele dag doet. Na een dag zitten is bewegen een goede eerste vraag. Na een dag vol mensen: wat stilte.
Zin om iets te doen is nog geen behoefte. Scrollen kan rust zijn, of uitstel.
Soms merk je het aan wat ontbreekt: je bent nog niet buiten geweest, je hebt niemand echt gesproken…
Je hoeft niet meteen te kiezen. “Geef me vijf minuutjes, dan weet ik het” is ook een antwoord.
Probeer iets kleins en kijk wat het met je doet. Tien minuten wandelen vertelt je vaak meer dan een uur nadenken.
Wat deze tekst wel en niet voor je kan doen
Begrijpen hoe dit verloopt, betekent niet dat je op het moment zelf ook kunt voelen wat je nodig hebt. Begrijpen en kunnen liggen soms ver uit elkaar. Deze tekst geeft je geen behoeftenlijst en geen wondertechniek om je behoefte te achterhalen. Wat jij in een concrete situatie nodig hebt, kan een tekst niet voor jou bepalen.
Zelf ben ik kinesitherapeut en fasciatherapeut. Mijn begeleiding is lichaamsgericht en omvat geen gesprekstherapie of diagnostiek. Blijf je last hebben van dat niet-weten, of gaat het samen met sombere gevoelens, bespreek het dan met je huisarts of een geschikte hulpverlener.
Zelf aan de slag
Terug naar die vrijdagavond… stap voor stap.
In je lijf: stijf van een dag zitten, wat onrust in je benen.
Wat je voelde: een beetje prikkelbaar, zonder te weten waarom.
Wat je dacht: “Ik moet mijn broer nog antwoorden.” …
Waar je zin in had: in de zetel ploffen, je gsm erbij.
Elk van die vier wijst een andere kant op.
Je lijf wijst misschien naar sport of beweging. Die prikkelbaarheid kan zeggen dat er die dag weinig ruimte voor jezelf was. Je gedachten gingen over je broer en over je partner. En de zin om te ploffen leek op rust, terwijl je lijf om iets anders vroeg.
Wat je nodig had, zat er dus wel. Het lag alleen verdoken onder de rest.
Wat je kunt doen wanneer de spanning oploopt, lees je in Hoe kan ik aanwezig blijven wanneer spanning stijgt?




