Hoe blijf ik bij mezelf in conflict?

Kort gezegd: Bij jezelf blijven in conflict is geen kwestie van beter reageren, maar van vroeger opmerken wanneer je jezelf begint te verlaten.

Dat moment is ook fysiek merkbaar. Je ademhaling gaat hoger zitten, je blik vernauwt of je voelt de drang om jezelf te verantwoorden, de ander gerust te stellen of de spanning snel weg te nemen.

Als je die signalen leert herkennen vóór je ze automatisch onderdrukt of eraan voorbijgaat, ontstaat er ruimte. Je hoeft niet meer onmiddellijk mee te gaan in je automatische reactie en krijgt stap voor stap meer keuzevrijheid terug.

Aan tafel

Je partner zegt aan tafel: "Ik kan zo niet verder." Niet luid. Niet dramatisch. Eerder vermoeid.

Toch schiet er meteen allerlei gedachten door je heen.

Wat bedoelt hij precies?

Heb ik iets gemist?

Moet ik dit nu oplossen?

Je voelt warmte opkomen in je borst, je buik trekt samen, je kaken klemmen.

Nog voor je goed en wel beseft wat er gebeurt, probeer je de situatie recht te trekken.

Je verantwoordt jezelf. Je vult in wat hij bedoelt. Je stelt een vraag die eigenlijk geruststelling zoekt.

Maar aan de overkant van de tafel gebeurt iets anders.

Hij zoekt woorden en vindt ze niet.

Hoe meer jij invult, hoe meer hij zich lijkt af te zonderen.

Plots staat hij op, neemt zijn jas en vertrekt zonder veel uitleg.

Later die dag is hij terug. Hij zit voor de tv met zijn telefoon in zijn hand. Er wordt niets meer over gezegd. Bij jou blijft het doormalen.

's Avonds denk je: Ik zie wat er gebeurt, ik begrijp dat we beiden deel uitmaken van de dynamiek.

Je vraagt je af hoe je je eigen aandeel kan dragen: 'Hoe blijf ik bij mezelf in conflict, als ik mezelf al kwijt ben nog voor het gesprek echt begonnen is?'

Voor veel mensen zit de moeilijkheid niet in het conflict zelf, maar in dat ene moment waarop je innerlijk wegschuift van wat je voelt, weet of nodig hebt. Je zegt dingen die niet helemaal kloppen. Of je zegt net niets meer. Je probeert de sfeer te redden. Je wordt heel redelijk. Of heel klein. En terwijl je nog in gesprek bent, ben je in jezelf vooral bezig met de spanning onder controle te houden.

Je kent je patronen. Je kunt achteraf redelijk scherp vertellen wat er gebeurde. Je kan meestal plaatsen waar het vandaan komt. Maar op het moment zelf helpt inzicht alleen niet altijd. Je zenuwstelsel kiest sneller dan jij kan denken. Niet omdat je faalt, maar omdat je systeem iets probeert te voorkomen.

Als alles in jou zich aanpast

Stel je een werkvergadering voor.

Je geeft ergens duidelijk je mening over, waarop collega scherp antwoordt.

Niet onbeleefd, maar wel duidelijk en standvastig.

Meteen voel je je aandacht verschuiven.

Hoe reageert de groep?

Moet ik mijn woorden terugnemen?

Ben ik te ver gegaan?

Je hoort jezelf zeggen: "Ja, misschien heb je wel gelijk."

Terwijl je eigenlijk wel degelijk achter je standpunt staat.

Of thuis.

Je kind is overstuur, je partner is kortaf, er moet nog van alles gebeuren.

Je merkt dat je op je tandvlees zit, maar toch ga je verder want iemand moet het doen.

Nog even kalm blijven.

Nog even zorgen dat iedereen oké is.

Pas als het huis stil wordt, merk je hoe moe en leeg je bent.

Misschien ook wat geïrriteerd, teleurgesteld of boos.

Niet alleen op de ander, maar ook op jezelf.

"Waarom is hulp vragen toch zo moeilijk?"

Dat zijn momenten waarop conflict niet alleen gaat over wat er tussen jou en de ander gebeurt.

Het gaat ook over wat er in jou gebeurt zodra spanning oploopt.

Je aandacht verlaat je eigen binnenwereld en gaat naar afstemmen, inschatten, voorkomen.

Je verliest niet zomaar jezelf. Je verliest tijdelijk je toegang tot jezelf.

Die verschuiving is subtiel. In de praktijk hoor ik dagelijks dat meesten het pas achteraf opmerken.

Aan de knoop in je maag.

Aan het eindeloos herhalen van gesprekken in je hoofd.

Aan het gevoel dat je eigenlijk iets hebt weggegeven wat belangrijk voor je was.

..

Het echte keerpunt zit niet in beter reageren

In de praktijk merk ik dat veel mensen zoeken naar een betere communicatietechniek.

Hoe formuleer ik het juist?

Hoe stel ik grenzen zonder hard te worden?

Hoe blijf ik rustig?

Dat kan helpend zijn, maar vaak ligt de oplossing ergens anders.

Niet in beter presteren in conflict, maar in vroeger opmerken wanneer je jezelf begint te verlaten.

Dat moment is lichamelijk. Je voelt de drang om jezelf te verantwoorden, toe te geven, te sussen of jezelf onzichtbaar te maken.

Dat zijn geen slechte gewoontes. Het zijn beschermingsreacties.

Zolang je die alleen beoordeelt op gedrag, blijf je aan de oppervlakte.

Dan denk je misschien: ik ben te gevoelig, te conflictvermijdend, te meegaand.

Maar onder die beweging zit meestal een veel intelligenter mechanisme.

Een oud systeem dat ooit geleerd heeft dat verbinding behouden veiliger was dan je eigen noden en wensen.

Binnen Aceso noemen we dit het patroon van een pleaser [Pleaser? Waarom je jezelf steeds op de laatste plaats zet.]. Niet als label, maar als herkenbare beschermingsbeweging onder spanning. Deze beweging probeert meestal niet gewoon aardig te zijn. Ze probeert contact te behouden, afwijzing te voorkomen en de spanning snel weer hanteerbaar te maken. Dat is ooit heel logisch geweest.

Alleen betaal je er nu een prijs voor, zeker in belangrijke relaties of op je werk.

Want hoe meer je conflict gebruikt om de ander gerust te stellen, hoe minder zichtbaar jij nog bent in dat contact.

Bij jezelf blijven in conflict begint in je lijf

Als je jezelf verliest in conflict, gebeurt dat zelden omdat je niet weet wat je vindt.

Meestal gebeurt het omdat je lichaam de spanning van dat moment niet goed kan dragen.

En als je systeem spanning niet kan dragen, gaat het automatisch organiseren.

Aanpassen is dan geen keuze meer, maar een reflex.

Daarom helpt het om het begrip bij jezelf blijven anders te bekijken. Niet als sterk overeind blijven staan. Niet als altijd je waarheid spreken. En ook niet als rustig blijven koste wat het kost.

Bij jezelf blijven betekent hier: merken wat er in jou gebeurt, zonder dat onmiddellijk op te lossen of jezelf erin te verliezen.

Dat kan aanvankelijk iets kleins zijn.

Zoals in plaats van meteen te reageren, opmerken dat je keel dichtslaat. Of je de blos op je wangen voelen na een reactie van een vriend of collega,...

Dat opmerken lijkt misschien weinig zeggend, maar daar begint het onderscheid.

Niet alles wat je voelt moet je meteen uitspreken. Niet elk conflict vraagt direct om een grens.

Soms is de eerste stap erkennen: ik ben hier aan het verdwijnen.

Ik ben meer bezig met de spanning in de ander dan met wat er in mij leeft.

Dat besef brengt iets terug wat in conflict snel verloren gaat, precies wat verder wordt uitgewerkt in [Aanwezig blijven onder spanning leren].

Wat helpt als je merkt dat je wegschuift?

Niet een perfect script.

Wel een tragere beweging van binnenuit.

Soms helpt het om je voeten even te voelen op de grond terwijl de ander aan het praten is. Niet zozeer als een standaard techniek, maar als houvast om niet helemaal in je hoofd te belanden.

Soms helpt het om niet meteen te antwoorden, maar één ademhaling langer te blijven bij wat je lichaam je toont.

Soms helpt een eenvoudige zin die je tijd en ruimte geeft, zoals: "Ik hoor wat je zegt, maar ik heb hier momenteel geen ruimte voor. Geef mij een half uur, dan kom ik hier graag op terug."

Klinkt allemaal eenvoudig, maar het is voor veel mensen een grote stap.

Zeker als je gewend bent om conflict snel glad te strijken.

Dan is vertragen niet altijd even veilig, maar bedreigend.

Bedreigend om overweldigd te worden door de beleving.

Niet elk contact verdraagt meteen meer echtheid, zoals ook [Geven en nemen in relaties zonder jezelf te verliezen] laat zien. Niet iedereen uit jouw omgeving zal meteen hiermee om kunnen. Dat is een pijnlijke realiteit. Bij jezelf blijven in conflict geeft niet altijd onmiddellijk meer harmonie. Soms maakt het eerst zichtbaarder waar het al langer wringt.

Toch is dat niet hetzelfde als escaleren. Het is eerder stoppen met jezelf verlaten om de relatie draaglijk te houden.

Hoe blijf ik bij mezelf zonder hard te worden?

Dat is een terechte vraag. Want veel mensen zijn bang dat er maar twee opties zijn: aanpassen of botsen. Meebuigen of aanvallen. Zwijgen of ontploffen.

Maar bij jezelf blijven vraagt niet dat je harder wordt dan je bent. Het vraagt dat je eerlijker contact leert maken met je eigen binnenkant terwijl de ander er ook nog is.

Dat kan zacht en duidelijk tegelijk klinken.

Bijvoorbeeld:

"Ik merk dat ik nu de neiging krijg om snel akkoord te gaan, maar dat klopt niet helemaal voor mij."

Of: "Ik wil hier wel over praten, maar op dit moment heb ik daar geen ruimte voor."

Zulke zinnen komen soms over als een trucje. Zinnen die je te oefenen hebt.

In de praktijk zie ik ze als het gevolg van geoefende aanwezigheid.

Daar zit ook het verschil tussen controle en draagkracht.

Controle probeert conflict te managen zodat je niets voelt. Draagkracht laat toe dat er spanning is, zonder dat je jezelf hoeft op te geven.

Voor veel volwassenen die al jaren reflecteren, praten of analyseren, ligt daar de echte verdieping.

Minder mentale analyze. Meer leren blijven terwijl het in je lijf spannend wordt.

Misschien herken je dit

Je weet achteraf perfect wat je had willen zeggen.

Maar op het moment zelf kon je er niet bij.

Dan is de vraag niet alleen wat je volgende keer anders moet zeggen.

De diepere vraag is: wat gebeurt er in mij vlak voor ik mezelf verlaat?

Zodra je dat begint te zien, kan het verschuiven.

Conflict wordt niet langer een lastig gesprek met de ander, maar ook een oefenplek waarin je je eigen beschermingsbeweging leert herkennen terwijl die actief is.

Niet om jezelf te corrigeren, maar marge creëeren zodat je copingsmechanisme niet de overhand neemt.

Dat gaat zelden in één keer. Soms merk je het pas achteraf. Soms halverwege. Soms precies op tijd.

Elk van die oefenmomenten telt.

Bij jezelf blijven in conflict betekent niet dat je altijd stevig en helder moet zijn. Het betekent dat je mag leren opmerken wanneer je verdwijnt, en dat je dat stukje voor stukje bewuster mee om kan op het moment zelf.

Herken je dit in jezelf? Binnen het traject blijf bij jezelf leer je dit vroeger opmerken en er anders mee omgaan. Meld je aan voor de wachtlijst om als eerste te horen wanneer een nieuwe reeks start.