Waarom jezelf tonen zo moeilijk is

De underdog: van buiten positie raken naar je plek leren innemen

Wanneer je je naast de groep voelt staan

Je begint aan een nieuwe sport.

De zaal is gevuld. Mensen praten, lachen en lijken gemakkelijk aansluiting te vinden.

En toch merk je dat jij anders in de ruimte staat.

Misschien valt je op wie alleen staat.

Wie zich inhoudt.

Waar spanning ontstaat.

Of merk je vooral hoe moeilijk het voor jezelf is om vanzelfsprekend je plek in te nemen.

Niet omdat er noodzakelijk iets mis is met de groep.

Maar omdat jouw aandacht snel gericht kan raken op wat schuurt, afwijkt of nog geen duidelijke plaats heeft.

Binnen Aceso noemen we zo'n terugkerende beweging soms de underdog.

Niet als persoonlijkheidstype.

Niet als identiteit.

Maar als een manier waarop iemand zich onder bepaalde omstandigheden kan organiseren.

Wanneer je positie onzeker wordt

Bij de underdog ontstaat onder spanning vaak een bijzondere verhouding tot de groep.

Je voelt je er wel bij betrokken, maar niet helemaal vanzelfsprekend onderdeel ervan.

Je observeert eerst.

Je houdt je wat op de achtergrond.

Je probeert te begrijpen hoe de verhoudingen liggen.

Of je voelt juist een sterke behoefte om te bewijzen dat je er wél hoort.

Dat kan allerlei vormen aannemen:

• jezelf kleiner maken

• wachten tot iemand je uitnodigt

• vooral kijken wat anderen nodig hebben

• kritisch worden op de groep

• jezelf erbuiten plaatsen

• harder je best doen dan nodig

• of je terugtrekken voordat iemand anders je kan afwijzen.

Wat er precies gebeurt verschilt van persoon tot persoon.

De gemeenschappelijke vraag ligt meestal hier:

Kan ik hier mijn plaats innemen zonder mezelf te moeten bewijzen, verbergen of afzonderen?

Wat je onderweg kunt ontwikkelen

Zo'n gevoeligheid voor positie en groepsdynamiek is niet alleen lastig.

Wanneer je leert onderscheiden wat werkelijk gebeurt en wat jouw eigen systeem eraan toevoegt, kan daar ook een kwaliteit uit groeien.

Je kunt bijvoorbeeld gevoelig worden voor:

• wie nog niet betrokken wordt

• waar een samenwerking begint vast te lopen

• waar iets niet uitgesproken wordt

• welke perspectieven ontbreken

• waar bestaande patronen weinig ruimte laten voor iets nieuws.

Niet omdat jouw waarneming automatisch juister is dan die van anderen.

Wel omdat jouw geschiedenis en aandacht ervoor kunnen zorgen dat jij bepaalde aspecten sneller opmerkt.

Dat verschil is belangrijk.

Een gevoel van hier klopt iets niet is informatie.

Het is nog geen conclusie over de groep.

Misschien neem je werkelijk een relevante spanning waar.

Misschien wordt een oude ervaring geraakt.

Misschien spelen beide tegelijk.

Daar begint onderscheid.

De schaduwkant

Juist wanneer je sterk gevoelig bent voor positie en onderlinge verhoudingen, kun je gemakkelijk te veel betekenis geven aan wat je registreert.

Je merkt bijvoorbeeld afstand op en concludeert:

Ze willen mij hier niet.

Je voelt spanning in een groep en denkt:

Er is hier iets fundamenteel mis.

Of je ziet iets wat anderen niet benoemen en raakt overtuigd dat jij degene bent die het moet oplossen.

Zo kan een kwaliteit opnieuw een last worden.

Je gaat dragen.

Je komt tegenover de groep te staan.

Of je identiteit raakt verbonden met degene die het anders ziet.

Dat kan even beperkend worden als jezelf voortdurend aanpassen.

De tegenbeweging: je plek innemen

De groei van de underdog ligt daarom niet in nóg scherper leren zien wat anderen missen.

Ze ligt in positie.

Kun je blijven voelen wat jij waarneemt zonder onmiddellijk buiten de groep te gaan staan?

Kun je iets benoemen zonder jezelf erboven te plaatsen?

Kun je deelnemen zonder jezelf te verliezen?

Kun je verschil verdragen zonder daar meteen een tegenstelling van te maken?

En kun je ook toelaten dat jouw eerste interpretatie niet volledig klopt?

Daar ontstaat keuzevrijheid.

Je hoeft jezelf niet langer kleiner te maken.

Maar je hoeft jezelf ook niet te definiëren als degene die anders, scherper of verder ziet.

Je kunt eenvoudig je plaats innemen.

Van buitenstaander naar deelnemer

Dat verandert ook hoe je kwaliteiten beschikbaar worden.

Wie niet voortdurend bezig is met de vraag hoor ik hier wel?, krijgt meer ruimte om werkelijk deel te nemen.

Dan kan jouw gevoeligheid bijdragen aan bijvoorbeeld:

• vernieuwing

• nuance

• inclusie

• patroonherkenning

• moeilijke vragen durven stellen

• nieuwe perspectieven openen

• leiderschap nemen wanneer dat werkelijk nodig is.

Niet omdat iedere underdog een gamechanger moet worden.

Maar omdat kwaliteiten die eerder verborgen, defensief of reactief werden ingezet, vrijer beschikbaar kunnen komen.

Het verschil zit niet alleen in wat je ziet.

Het zit vooral in de positie van waaruit je ermee handelt.

Het Bewegingskompas van de underdog

Onder spanning kan de beweging van de underdog ongeveer zo verlopen:

Waarnemen:Je merkt verschil, afstand of spanning op.

Interpreteren:Je systeem maakt daar snel betekenis van: ik hoor er niet bij, ze begrijpen dit niet of ik moet iets veranderen.

Positie verliezen: Je trekt je terug, gaat bewijzen, stelt je erbuiten of neemt te veel verantwoordelijkheid.

Onderscheiden: Wat neem ik werkelijk waar? Wat vul ik in? Wat weet ik nog niet?

Tegenbeweging: Je blijft aanwezig en neemt je plek in zonder jezelf groter of kleiner te maken.

Dat is de beweging die Aceso wil trainen.

Niet minder gevoelig worden.

Wel meer vrijheid krijgen in wat je met die gevoeligheid doet.

Het pad binnen Aceso

Binnen Blijf bij jezelf leer je vroeger herkennen wanneer je positie begint te verschuiven en hoe je bij jezelf kunt blijven wanneer spanning toeneemt.

Binnen Regulatie in contact oefen je hoe je aanwezig kunt blijven terwijl andere mensen, groepsdynamiek en onderlinge spanning meespelen.

Binnen Tussen ons wordt de vraag nog relationeler:

Hoe blijf je niet alleen bij jezelf, maar neem je ook werkelijk deel?

Hoe benoem je verschil?

Hoe herstel je contact?

Hoe neem je verantwoordelijkheid zonder over te nemen?

En hoe draag je jouw kwaliteiten bij zonder jezelf erbuiten of erboven te plaatsen?

Samengevat

De underdog is binnen Aceso geen identiteit en geen uitzonderlijke gave.

Het beschrijft een beweging waarbij iemand onder spanning onzeker kan worden over zijn of haar plaats binnen een groep of relatie.

Daaruit kunnen beschermingspatronen ontstaan zoals aanpassen, terugtrekken, bewijzen of zichzelf buiten de groep plaatsen.

Maar dezelfde geschiedenis kan ook kwaliteiten ontwikkelen:

gevoeligheid voor verschil, patronen, uitsluiting, spanning en nieuwe mogelijkheden.

De ontwikkeling ligt niet in bewijzen dat je anders bent.

Ook niet in jezelf aanpassen tot het verschil verdwijnt.

Ze ligt in leren:

je plek innemen zonder jezelf te verliezen.

Van daaruit wordt wat je ziet niet langer iets dat je van anderen scheidt.

Het kan iets worden wat je aan het geheel bijdraagt.