Trauma in het lichaam: Waarom sommige ervaringen niet voorbijgaan wanneer de gebeurtenis al lang voorbij is
- Matthieu Bosmans
- 1 dag geleden
- 25 minuten om te lezen
Wanneer mensen aan trauma denken, denken ze vaak aan gebeurtenissen.
Aan iets wat gebeurd is.
Iets wat herinnerd, verwerkt of losgelaten moet worden.
Binnen Aceso kijken we daar anders naar, omdat trauma zich meestal toont in dagdagelijkse spannende contexten:
In relaties.
Op het werk.
Tijdens conflicten.
En soms in rustmomenten.
Deze pagina brengt samen hoe Aceso naar trauma kijkt.
Het doel hier is kennis en (h)erkenning aanreiken, echter niet ter vervanging van begeleiding of diagnostische hulp.
Deze tekst geeft Aceso's manier weer om te begrijpen hoe ervaringen zich kunnen organiseren in lichaam, gedrag, relaties en dagelijkse patronen.
De verschillende hoofdstukken kunnen afzonderlijk gelezen worden.
Je hoeft ze niet in volgorde te doorlopen.
Soms is één hoofdstuk voldoende.
Soms ontstaat het grotere plaatje pas wanneer meerdere stukken samenkomen.
In deze pagina ontdek je onder andere:
Waarom trauma niet alleen gaat over wat er gebeurd is
Hoe ervaringen zich organiseren in het lichaam
Waarom inzicht alleen vaak niet voldoende is
Het verschil tussen kennen en kunnen
Hoe beschermingsstrategieën ontstaan
Waarom herstel meer is dan symptoomvermindering
Wat positie, beweging en keuzevrijheid met herstel te maken hebben
Waarom beschermingsreacties niet je vijand hoeft te zijn
Deze pagina is bedoeld als informatie en reflectie.
Je bepaalt zelf wat je leest, wat je laat liggen en wat je op een later moment opnieuw bekijkt.
Jij blijft verantwoordelijk voor hoe je omgaat met wat deze informatie bij je in beweging brengt.
Het misverstand over trauma
Wanneer mensen het woord trauma horen, denken ze vaak aan een gebeurtenis.
Een ongeluk.
Misbruik.
Verlies.
Geweld.
Iets dat gebeurd is.
Maar binnen Aceso kijken we anders.
Niet omdat gebeurtenissen onbelangrijk zijn.
Maar omdat twee mensen exact hetzelfde kunnen meemaken en er toch totaal verschillend op reageren.
De gebeurtenis alleen verklaart dus niet alles.
Trauma gaat niet alleen over wat er gebeurd is.
Trauma gaat ook over wat er tijdens die gebeurtenis niet mogelijk was.
Wat niet gevoeld kon worden.
Wat niet uitgesproken kon worden.
Wat niet verwerkt kon worden.
Wat niet afgemaakt kon worden.
Een lichaam is gebouwd om ervaringen te verwerken.
Wanneer iets spannend is, reageert het lichaam.
Het versnelt.
Het verstijft.
Het mobiliseert energie.
Het probeert zichzelf te beschermen.
Dat is gezond.
Dat is precies waarvoor een zenuwstelsel ontworpen is.
Problemen ontstaan meestal niet wanneer een stressreactie actief wordt. Problemen ontstaan wanneer een reactie actief blijft terwijl de situatie al voorbij is.
Dat verschil is essentieel.
Veel mensen denken dat trauma betekent dat er iets mis is gegaan.
Maar eigenlijk is trauma het gevolg van iets dat ooit geprobeerd heeft je te beschermen.
Een reactie die ooit logisch was.
Een strategie die ooit nodig was.
Een lichaam dat deed wat het kon.
Vanuit dat perspectief is trauma geen 'defect', maar een onafgemaakt beschermingsproces.
Dat zien we voortdurend terug.
Niet alleen bij grote gebeurtenissen.
Ook bij veel kleinere ervaringen.
Een kind dat voortdurend op zijn tenen loopt.
Iemand die jarenlang verantwoordelijkheden draagt die eigenlijk te zwaar zijn.
Iemand die zichzelf leert wegcijferen om verbinding te behouden.
Iemand die nooit geleerd heeft dat spanning ook weer mag zakken.
De gebeurtenis verdwijnt.
Maar het lichaam onthoudt het beschermingsmechanisme.
En precies daar begint vaak het verhaal dat mensen jaren later naar therapie brengt.
Niet omdat het verleden actief aanwezig is.
Maar omdat het lichaam zich nog steeds gedraagt alsof het verhaal uit het verleden zich hier en nu herafspeelt.
Dat is een belangrijk verschil.
Trauma leeft niet noodzakelijk in herinneringen.
Vaak leeft het in automatische reacties.
In spierspanning.
In waakzaamheid.
In relaties.
In patronen.
In keuzes.
In manieren waarop iemand zichzelf verliest wanneer er spanning ontstaat.
Daarom kijken we binnen Aceso niet alleen naar wat iemand heeft meegemaakt.
We kijken ook naar wat het lichaam onderweg geleerd heeft.
In de organisatie die uit het verhaal ontstaan is.
Wat je lichaam werkelijk onthoudt
Dagelijks krijg ik de vraag in de praktijk: Als ons lichaam ervaringen onthoudt, waar zit dat dan opgeslagen?
Daarmee wordt vaak verwezen naar lichaamsdelen of weefsel.
Alsof er trauma in weefsel zit te wachten om bevrijd te worden.
Binnen Aceso kijken we daar genuanceerder naar. Noch ontkennend, noch bevestigend van dergelijke hypotheses.
Niet omdat het lichaam niets onthoudt.
Maar omdat het woord opslaan soms meer verwarring creëert dan helderheid.
Wat een lichaam vooral onthoudt, zijn niet de gebeurtenissen zelf.
Het onthoudt wat nodig was om ermee om te gaan.
Dat verschil lijkt klein.
Maar dat onderscheid heeft een grote impact.
Denk aan iemand die jarenlang geleerd heeft om conflicten te vermijden.
Het lichaam onthoudt niet noodzakelijk elk afzonderlijk conflict.
Het onthoudt de spanning die ontstaat wanneer conflict dichterbij komt.
Het onthoudt de neiging om zich aan te passen.
Het onthoudt het versnellen van gedachten.
Het onthoudt het inhouden van woorden.
Het onthoudt wat ooit hielp om verbinding te behouden.
Na verloop van tijd wordt dat geen bewuste keuze meer.
Het wordt een automatische organisatie. Een manier van handelen.
Een manier waarop het systeem zich voorbereidt op de wereld.
Dat zie je terugkomen in allerlei contexten en situaties.
Mensen denken vaak dat ze reageren op wat er nu gebeurt.
Maar veel reacties ontstaan al vóór er bewust nagedacht wordt.
Een blik.
Een toon.
Een stilte.
Een bepaalde sfeer.
En het lichaam begint zich al te organiseren,
omdat het zenuwstelsel voortdurend voorspellingen maakt.
Dat is een belangrijke functie van een gezond zenuwstelsel.
Het wacht niet tot gevaar bewezen is.
Het probeert gevaar vóór te zijn.
Het zoekt patronen.
Overeenkomsten.
Signalen.
Verwachtingen.
Wanneer bepaalde ervaringen vaak genoeg terugkomen, ontstaat er een soort interne kaart.
Niet als gedachte.
Maar als verwachting.
Het lichaam leert:
"Hier moet ik opletten."
"Hier moet ik harder werken."
"Hier moet ik mij aanpassen."
"Hier moet ik verdwijnen."
"Hier moet ik sterk zijn."
Op een bepaald moment voelt dat niet langer als een strategie, maar als jezelf.
En precies daar ontstaat vaak verwarring.
Veel mensen verwarren hun beschermingsmechanismen met hun eigen persoonlijkheid.
Terwijl het oorspronkelijk oplossingen waren.
De persoon die voortdurend voor anderen zorgt, denkt soms dat hij gewoon zorgzaam is.
De persoon die alles analyseert, denkt soms dat hij gewoon diep nadenkt.
De persoon die altijd doorgaat, denkt soms dat hij gewoon ambitieus is.
De persoon die conflicten vermijdt, denkt soms dat hij gewoon vredelievend is.
En natuurlijk kunnen die kwaliteiten echt aanwezig zijn.
Maar soms zijn ze ook georganiseerd rond spanning.
Dat betekent daarom niet dat ze fout zijn.
Het betekent alleen dat ze ooit een functie hadden.
Binnen Aceso zijn we daarom minder geïnteresseerd in de vraag:
"Wat is er gebeurd?"
Dan in de vraag:
"Hoe heeft jouw systeem zich daardoor leren organiseren?"
Want twee mensen kunnen exact dezelfde gebeurtenis meemaken.
De ene leert harder werken.
De andere leert zich terugtrekken.
De ene wordt verantwoordelijk.
De andere wordt onzichtbaar.
De ene gaat controleren.
De andere gaat pleasen.
Waarom?
Omdat hun systeem een andere oplossing ontwikkelde.
Het toont zich in relaties.
In werk.
In grenzen.
In conflict.
In vermoeidheid.
In perfectionisme.
In verantwoordelijkheden dragen.
In voortdurend zoeken naar zekerheid.
In moeite hebben met ontvangen.
In niet kunnen rusten wanneer alles eindelijk stilvalt.
Soms lijken ze als verschillende problemen, maar vaak zijn het verschillende uitingen van dezelfde onderliggende organisatie.
Daarom kijken we binnen Aceso niet alleen naar symptomen.
We kijken naar samenhang.
Welke beweging maakt jouw systeem wanneer spanning toeneemt?
Waar gaat je aandacht naartoe?
Wat probeer je vast te houden?
Wat probeer je te vermijden?
Welke positie neem je automatisch in?
Precies daar wordt zichtbaar hoe jouw lichaam geleerd heeft zichzelf te beschermen.
En zo ontstaat een eerste vorm van vrijheid.
Niet verdwijnen /fixen/oplossen, maar helderheid. De mogelijkheid om waar te nemen wat er gebeurt terwijl het gebeurt.
Wat zichtbaar wordt, hoeft niet langer de overhand te nemen.
Dat geeft ruimte.
Ruimte tussen spanning en reactie.
Ruimte tussen impuls en gedrag.
Ruimte tussen wat ooit nodig was en wat vandaag mogelijk is.
Het terugkrijgen van keuze.
Waarom inzicht alleen vaak niet genoeg is
Een van de meest frustrerende ervaringen in persoonlijke groei is dit:
Je begrijpt het.
En toch gebeurt het opnieuw.
Je weet dat je jezelf wegcijfert.
Je weet dat je te veel verantwoordelijkheid opneemt.
Je weet dat je je grenzen te laat voelt.
Je weet dat je conflict vermijdt.
Je weet dat je jezelf verliest in relaties.
En toch gebeurt het opnieuw.
Veel mensen beginnen daar aan zichzelf te twijfelen.
Ze denken dat ze niet hard genoeg proberen.
Niet genoeg inzicht hebben.
Niet genoeg geheeld zijn.
Niet genoeg discipline hebben.
Vaak ligt het probleem ergens anders.
Begrijpen en kunnen zijn niet hetzelfde.
Je kunt perfect begrijpen dat je geen gevaar loopt.
En toch spanning voelen.
Je kunt weten dat iemand boos mag zijn.
En toch dichtklappen.
Je kunt begrijpen dat je grenzen mag stellen.
En toch zwijgen wanneer het moment daar is.
Dat komt omdat inzicht en capaciteit niet dezelfde taal spreken.
Inzicht leeft vooral in betekenis.
Capaciteit leeft in ervaring.
Een lichaam leert niet alleen door te begrijpen.
Een lichaam leert vooral door te ervaren wat het kan dragen.
Dat verschil is cruciaal.
Iemand kan bijvoorbeeld perfect begrijpen dat een conflict niet gevaarlijk is.
Maar als zijn systeem nooit geleerd heeft om spanning in contact te verdragen, blijft het lichaam reageren alsof zijn eigen leven/relaties op het spel staat.
Dat zie je overal.
Mensen weten dat rust belangrijk is.
En voelen zich onrustig zodra ze stilvallen.
Mensen verlangen naar verbinding.
En trekken zich terug zodra iemand dichtbij komt.
Mensen verlangen naar verandering.
En grijpen onder spanning terug naar wat ze al kennen.
Dat heeft weinig tot niets met motivatie of wilskracht te maken,
Maar met behoud van voorspelbaarheid.
Dit is een van de minst begrepen aspecten van trauma.
Veel reacties worden niet gestuurd door wat iemand wil.
Reacties worden gestuurd door wat het systeem kan dragen.
Inzicht en capaciteit zijn twee verschillende dingen.
Binnen Aceso zijn we daarom meestal minder geïnteresseerd in wat iemand begrijpt.
En meer in wat iemand onder spanning nog beschikbaar heeft:
Kan iemand aanwezig blijven wanneer er kritiek komt?
Kan iemand voelen zonder onmiddellijk te analyseren?
Kan iemand een grens aangeven zonder zichzelf te verlaten?
Kan iemand steun ontvangen zonder zich schuldig te voelen?
Kan iemand rust ervaren zonder onmiddellijk iets nuttigs te moeten doen?
Dat zijn geen inzichtsvragen.
Dat zijn capaciteitsvragen.
Wanneer het lichaam stap voor stap ontdekt dat er meer mogelijk is dan vroeger, ontstaat de verschuiving die op dat moment mogelijk is...
vb:
Dat een grens niet automatisch verlies betekent.
Dat nabijheid niet automatisch gevaar betekent.
Dat spanning niet automatisch actie vraagt.
Dat een gevoel niet onmiddellijk opgelost hoeft te worden.
...
Meer mogelijkheden.
Meer beweging.
Meer keuze.
Misschien is dat wel een van de eenvoudigste manieren om herstel te beschrijven.
Niet als het verdwijnen van oude reacties.
Maar als het terug beschikbaar maken van opties.
Waar vroeger maar één beweging beschikbaar was, ontstaan er twee.
Dan drie.
Dan vijf.
En plots blijkt dat wat jarenlang als persoonlijkheid aanschouwd werd, eigenlijk een vorm van bescherming was.
Waarom herstel meer vraagt dan draagkracht
Wanneer mensen starten met traumahealing,
ontstaat er aanvankelijk meer ruimte.
Meer bewustzijn.
Meer keuze.
Meer regulatie in hun zenuwstelsel.
Mensen in m'n praktijk verwoorden het als:
'Ik merk het nu sneller op, waar ik het voordien pas achteraf opmerkte."
Ze voelen spanning vroeger aankomen.
Ze begrijpen beter waarom bepaalde patronen ontstaan.
Dat is waardevol.
Maar vaak hoor ik daar ook heel wat misverstanden over.
Alsof traumahealing impliceert dat oude patronen verdwijnen zodra er genoeg ruimte ontstaat.
In de praktijk en realiteit werkt het anders.
Want,
het is niet omdat iets mogelijk wordt dat je het ook inzet en gebruikt.
Denk aan iemand die fysiek perfect in staat is om dertig kilometer te lopen.
Dat betekent niet dat die persoon spontaan dertig kilometer gaat lopen.
Het vermogen is aanwezig.
Maar het gedrag verandert daarom nog niet.
Hetzelfde zien we voortdurend terug bij trauma.
Iemand kan leren aanwezig blijven bij spanning.
En toch blijven pleasen.
Iemand kan voelen dat begrenzing nodig is.
En de grens vervolgens toch negeren.
Iemand kan merken dat hij zich aanpast.
En het toch laten gebeuren.
Dan gaat het niet alleen over de capaciteit zelf.
Maar ook omdat het oude pad nog steeds het meest vertrouwde pad is.
Een lichaam kiest onder spanning niet wat in theorie het beste werkt...
Een lichaam kiest wat het het beste kent.
Zelfs wanneer dat oude patroon energie kost.
Zelfs wanneer het niet meer nodig is.
Zelfs wanneer iemand ondertussen weet dat er andere mogelijkheden bestaan.
Daarom kijken we binnen Aceso niet alleen naar capaciteit.
We kijken ook naar beweging.
Welke beweging wordt automatisch actief wanneer spanning stijgt? én, welke beweging verdwijnt?
Onder spanning verliezen mensen zelden al hun mogelijkheden.
Echter zeer specifieke mogelijkheden worden niet langer toegankelijk:
De Pleaser verliest onderscheid - Van mij / Van de ander
De Zoeker verliest het vermogen om aanwezig te zijn - 'oke zijn zoals het hier en nu is' / 'ik moet dit fixen'
De Tijdreiziger verliest aanwezigheid in het nu - Verward het heden met het Verleden / angstig over de toekomst
Schone Schijn verliest echtheid - Maskers, oordelen en meningen van anderen en zichzelf domineren
De Underdog verliest positie - Bestaansrecht/ ik mag er onvoorwaardelijk zijn
Dat betekent dat herstel niet alleen gaat over méér kunnen dragen.
Het gaat ook over het opnieuw beschikbaar maken van bewegingen die
ooit niet langer toegankelijk waren.
Een grens voelen.
Vertragen.
Blijven.
Ontvangen.
Spreken.
Ruimte innemen.
Ondersteuning vragen.
Niet oplossen.
Niet aanpassen.
Niet presteren.
Ooit beschikbaar, tot het opzij gezet werd in de naam van veiligheid en bescherming.
En dus werden bepaalde aspecten van het gedragsrepertoire versterkt.
Terwijl andere delen onderbenut, minder vertrouwd.
Vergelijkbaar met een oud wandelpad.
Hoe vaker je hetzelfde pad gebruikt, hoe duidelijker het pad wordt.
Hoe minder je het pad gebruikt, hoe meer het verwoekert en overgroeit.
Totdat het na jaren lijkt het alsof er nog maar één pad bestaat.
Terwijl er in werkelijkheid meerdere wegen mogelijk zijn.
Binnen Aceso proberen we daarom niet simpelweg oude reacties te stoppen.
We proberen vergeten paden, bewegingen opnieuw beschikbaar te maken.
Niet als techniek.
Niet als truc.
Niet als positief denken.
Maar als een reële ervaring in het lichaam.
Een lichaam dat jarenlang geleerd heeft zich aan te passen, ontdekt opnieuw hoe onderscheid voelt.
Een lichaam dat voortdurend vooruit schiet, ontdekt opnieuw hoe aanwezig blijven zonder verder ingrijpen aanvoelt.
Een lichaam dat zichzelf klein houdt, ontdekt opnieuw hoe je plek innemen ervaren wordt.
Niet in theorie.
In ervaring.
Daar ontstaat 'Vrijheid'.
Een moment.
Een opening.
Waar vroeger slechts één reactie beschikbaar was,
verschijnen er nu meerdere mogelijkheden.
Herstel gaat niet alleen over regulatie.
Herstel gaat niet alleen over inzicht.
Herstel gaat niet alleen over capaciteit.
Herstel gaat over het inzetbaar maken / 'claimen' van keuzevrijheid onder spanning.
Claimen,
zodat je niet langer uitsluitend reageert vanuit wat je systeem vroeger nodig had.
Maar ook kunt handelen vanuit wat vandaag klopt.
Vanuit positie.
Niet vanuit angst.
Niet vanuit gewoonte.
Niet vanuit overleving.
Maar vanuit een plek die aanwezig blijft terwijl de spanning er óók mag zijn.
Waar trauma zich werkelijk laat zien
Trauma wordt vaak gelinkt aan de kindertijd.
Aan gebeurtenissen.
Aan herinneringen.
Aan verklaringen.
Aan momenten die iets veroorzaakt hebben.
Maar in de praktijk is trauma vaak meer dan dat.
Het gaat niet alleen over wat er gebeurd is.
Het gaat ook over wat je systeem heeft moeten doen om ermee om te gaan.
Wat je hebt meegemaakt is het verhaal. Trauma verwijst naar wat die ervaringen in je systeem hebben achtergelaten. Niet de gebeurtenis zelf, maar de manier waarop je lichaam, emoties en aandacht zich hebben georganiseerd om ermee om te gaan.
De beschermingsreacties die toen hielpen, kunnen later blijven meespelen in hoe je reageert, contact maakt en omgaat met spanning binnen bepaalde situaties, relaties of thema's.
Dat maakt trauma soms moeilijk herkenbaar.
Veel mensen ervaren zichzelf namelijk niet als getraumatiseerd.
Daar merk ik vaak veel verwarring rond.
Trauma gaat niet uitsluitend over ingrijpende gebeurtenissen.
Een psycholoog, die liever anoniem bleef, omschreef het ooit als volgt:
Er bestaat trauma met een grote T. En er bestaan blauwe plekken.
Beide vallen onder dezelfde brede noemer trauma.
Bij trauma met een grote T is er vaak een duidelijke gebeurtenis of periode waar mensen naar kunnen verwijzen.
Bij blauwe plekken is dat niet altijd zo.
Het kan gaan om ervaringen die op zichzelf misschien niet uitzonderlijk lijken, maar die zich herhaalden, opstapelden of op een kwetsbaar moment binnenkwamen.
Daardoor zijn ze vaak moeilijker terug te brengen tot één duidelijke oorzaak.
Dat maakt hun impact echter niet minder reëel.
De gebeurtenis is het verhaal.
Trauma is de beleving ervan én de beschermingsreacties die daaruit zijn ontstaan.
Wat ooit hielp om met spanning, pijn of overweldiging om te gaan, verdwijnt niet automatisch wanneer de situatie voorbij is.
Vaak blijft een systeem dezelfde oplossingen gebruiken, ook wanneer de oorspronkelijke situatie er niet meer is.
Daarom laat trauma zich niet altijd zien als een herinnering.
Veel vaker laat het zich zien als een automatische reactie op spanning.
En precies daarom herkennen veel mensen zichzelf niet in het woord trauma.
Ze functioneren.
Ze werken.
Ze zorgen voor anderen.
Ze bouwen relaties op.
Ze hebben een gezin.
Een carrière.
Een sociaal leven.
En toch merken ze dat bepaalde situaties telkens opnieuw hen triggert,
omdat hun systeem sneller reageert dan hun bewustzijn.
Vaak begint het klein.
Een bericht waarop iemand niet antwoordt.
Een opmerking van een collega.
Een partner die afstandelijk lijkt.
Een afspraak die verandert.
Een blik die anders aanvoelt dan verwacht.
...
Objectief gebeurt er weinig.
Maar intern heel wat:
onrust.
Twijfel.
Spanning.
Druk.
De neiging om iets op te lossen.
Te verklaren.
Te controleren.
Te vermijden.
Te herstellen.
En meestal gebeurt dat sneller dan je zelf beseft.
Want trauma laat zich niet altijd zien als een herinnering.
Veel vaker laat het zich zien als een reflex, een automatische beweging, een beschermingsreactie:
De ene persoon begint harder te werken.
De andere trekt zich terug.
De ene gaat zorgen.
De andere analyseren.
De ene zoekt bevestiging.
De andere zoekt afstand.
Aan de oppervlakte lijken die reacties verschillend.
Maar onderliggend gebeurt vaak 'hetzelfde'.
Het systeem probeert spanning te reguleren met oplossingen die vroeger veiligheid brachten.
Niet door aanwezig te blijven.
Maar door iets te doen wat vroeger veiligheid bracht.
Dat is waarom trauma zich vaak verstopt achter eigenschappen die maatschappelijk gewaardeerd worden:
Verantwoordelijkheid.
Zorgzaamheid.
Zelfstandigheid.
Doorzettingsvermogen.
Presteren.
Aanpassen.
Behulpzaam zijn.
Sterk zijn.
Op zichzelf is daar helemaal niets mis mee.
Maar soms worden kwaliteiten (onbewust) ingezet om spanning niet te moeten voelen.
Dan zorgt iemand niet alleen omdat hij zorgzaam is.
Maar ook omdat zorgen veiliger voelt dan ontvangen.
Dan werkt iemand niet alleen hard omdat hij ambitieus is.
Maar ook omdat stilvallen spanning oproept.
Dan vermijdt iemand niet alleen conflicten omdat hij harmonie belangrijk vindt.
Maar ook omdat spanning in contact vroeger te veel kostte.
En precies daarom kijken we binnen Aceso niet alleen naar gedrag.
We kijken naar wat er met je 'innerlijke positie' gebeurt wanneer spanning stijgt.
Want daar wordt vaak zichtbaar wat een systeem werkelijk organiseert:
Blijf je nog verbonden met wat je voelt?
Blijf je onderscheid maken tussen jezelf en de ander?
Blijf je aanwezig bij wat er gebeurt?
Blijf je in contact met wat voor jou klopt?
Of verschuift je aandacht volledig naar buiten?
Veel mensen merken dat ze onder spanning langzaam van zichzelf weg bewegen.
Niet bewust.
Niet dramatisch.
Maar subtiel.
Ze beginnen rekening te houden met wat anderen nodig hebben.
Ze gaan voorspellen wat er zou kunnen gebeuren.
Ze zoeken naar oplossingen.
Ze proberen de sfeer te bewaken.
Ze beginnen zichzelf uit te leggen.
Ze gaan harder werken.
Ze trekken zich terug.
En pas uren later merken ze dat ze zichzelf onderweg kwijtgeraakt zijn.
Binnen Aceso ervaren we dat niet als een gebrek aan inzicht.
We noemen dat positieverlies.
Positieverlies? Het moment waarop spanning groter wordt dan je vermogen om aanwezig te blijven bij jezelf.
Dat gebeurt niet alleen bij hevige emoties.
Het gebeurt tijdens vergaderingen.
Aan de eettafel.
Tijdens opvoeding.
In relaties.
Bij financiële stress.
Tijdens ziekte.
Tijdens succes.
Tijdens rust.
Ja, zelfs voor sommigen tijdens rust momenten.
Want veel mensen denken dat trauma zich vooral toont wanneer het moeilijk wordt.
Maar soms wordt het pas zichtbaar wanneer het eindelijk stil wordt.
Wanneer er niets opgelost hoeft te worden.
Niets gevraagd wordt.
Niets dringend is.
En je dan oog in oog komt te staan met dat wat je hebt onderdrukt.
Trauma gaat niet alleen over waar spanning ontstaat.
Het gaat ook over welke toestanden een lichaam onderweg heeft leren wantrouwen:
Voor sommigen is dat conflict.
Voor anderen nabijheid.
Voor anderen rust.
Voor anderen zichtbaarheid.
Voor anderen ontvangen.
...
En precies daar wordt herstel interessant.
Niet omdat we die reacties willen wegwerken.
Maar omdat ze zichtbaar maken waar beweging verloren ging.
Elke automatische reactie vertelt meestal hetzelfde verhaal:
"Hier vertrouw ik mezelf nog niet volledig."
"Hier vertrouw ik het leven nog niet volledig."
"Hier vertrouwt mijn lichaam nog op een oudere oplossing."
Dat is niet fout. Het maakt je mens.
En het geeft je informatie.
Waardevolle informatie.
Want zodra zichtbaar wordt waar innerlijke positie verloren gaat, wordt ook zichtbaar waar herstel mogelijk wordt.
Moet je terug naar het verleden om te herstellen?
Veel mensen denken dat traumahealing gaat over 'graven' in je verleden of kindertijd.
Dat je steeds moet begrijpen wat er gebeurd is.
Wat je ouders deden.
Wat je gemist hebt.
Welke gebeurtenissen je gevormd hebben.
Soms is dat waardevol.
Soms noodzakelijk.
Maar binnen Aceso stellen we vaak een andere vraag.
Niet:
"Wat is er gebeurd?"
Maar:
"Wat gebeurt er nu?"
Want stel dat iemand je vandaag kritiek geeft.
En je voelt onmiddellijk spanning.
Waar bevindt dat probleem zich dan?
In die opmerking van vandaag?
Of in iets dat twintig jaar geleden gebeurd is?
Het eerlijke antwoord is:
Geen van beiden...
Het probleem bevindt zich in wat er nu gebeurt tussen die opmerking en jouw reactie.
In dat ene kleine moment.
Dat moment waarin je lichaam zich organiseert.
Waar je je begint te verantwoorden.
Naar jezelf.
Naar anderen.
Of je terugtrekt.
Aanvalt.
Bevriest.
Pleased.
Harder werkt dan nodig.
Niet morgen.
Niet vroeger.
Nu.
Dat is waarom we binnen Aceso vaak zeggen dat het verleden zichzelf toont in het heden.
Niet als herinnering.
Maar als beweging.
Een mens hoeft zijn volledige geschiedenis niet te kennen om te zien wat zijn systeem doet.
Want het systeem demonstreert het voortdurend.
In relaties.
In conflicten.
In grenzen.
In stilte.
In rust.
In succes.
In afwijzing.
Steeds opnieuw.
Dat betekent niet dat het verleden onbelangrijk is.
Maar het betekent wel dat je het verleden vaak kunt ontmoeten via de signalen die zich hier en nu voordoen.
Sterker nog.
Veel mensen kennen hun verhaal perfect.
Ze kunnen uitleggen waarom ze pleasen.
Waarom ze zichzelf wegcijferen.
Waarom ze zich verantwoordelijk voelen.
Waarom ze controle zoeken.
En toch verandert er weinig.
Waarom?
Omdat inzicht in het verleden niet automatisch nieuwe mogelijkheden creëert wanneer het zich opnieuw voordoet. De kloof tussen kennen en kunnen.
Een lichaam verandert niet omdat het een verklaring krijgt. Een lichaam verandert wanneer het een nieuwe ervaring krijgt.
Wanneer iets gebeurt wat vroeger onmogelijk leek.
Wanneer iemand blijft terwijl spanning oploopt.
Wanneer iemand een grens voelt en niet onmiddellijk terugkrabbelt.
Wanneer iemand kritiek ontvangt zonder zichzelf te verlaten.
Wanneer iemand steun ontvangt zonder zich schuldig te voelen.
Het systeem ontdekt:
"Er bestaat nog een andere mogelijkheid."
En misschien is dat wel een van de belangrijkste verschillen.
Veel mensen proberen te begrijpen waarom ze reageren zoals ze reageren.
Binnen Aceso zijn we minstens even geïnteresseerd in iets anders.
Welke beweging ontbreekt hier?
Wat is hier niet meer beschikbaar?
Wat kan dit lichaam niet meer inzetten wanneer spanning stijgt?
Want vaak ligt herstel niet alleen verborgen in een herinnering.
Maar in een beweging/mogelijkheid die ooit verloren ging.
Een grens.
Een nee.
Een vraag.
Een traan.
Een vertraging.
Een onderscheid.
Een positie.
En zodra die beweging opnieuw beschikbaar wordt, gebeurt er iets merkwaardigs.
Mensen voelen zich vaak niet sterker.
Ze voelen zich meer zichzelf.
Alsof iets wat altijd aanwezig was, opnieuw bereikbaar wordt.
Niet toegevoegd.
Niet aangeleerd.
Teruggevonden.
Wat bedoelen we eigenlijk met herstel?
Wanneer mensen aan herstel denken, leeft vaak de veronderstelling dat klachten en signalen oplossen of verdwijnen:
Dat de angst verdwijnt.
Dat de spanning verdwijnt.
Dat de trigger verdwijnt.
Dat het verleden verdwijnt.
Dat de reactie verdwijnt.
...
Alsof herstel impliceert dat iets verdwijnt.
Maar wanneer je lang genoeg met mensen werkt, zie je dat herstel meestal anders verloopt.
Mensen worden niet vrij omdat het leven hun niet meer raakt. Mensen worden vrij omdat ze zichzelf niet meer verliezen wanneer ze geraakt worden.
Dat is een fundamenteel verschil.
Een opmerking kan nog steeds binnenkomen.
Een conflict kan nog steeds spanning geven.
Een verlies kan nog steeds pijn doen.
Een afwijzing kan nog steeds raken.
Dat hoort bij mens zijn...
De vraag is niet of spanning ooit nog verschijnt.
De vraag is wat er gebeurt wanneer spanning verschijnt.
Verlaat je jezelf?
Of blijf je aanwezig?
Dat lijkt een klein verschil.
Maar in realiteit van van grote impact.
Veel mensen proberen jarenlang hun gevoelens te controleren/beheersen/onderdrukken.
Hun gedachten te veranderen.
Hun reacties weg te werken.
Alsof herstel betekent dat er nooit meer iets mag bewegen/verschuiven.
Maar een gezond systeem wordt niet gekenmerkt door de afwezigheid van beweging.
Een gezond systeem wordt gekenmerkt door de mogelijkheid om mee te bewegen zonder zichzelf kwijt te raken.
Denk aan een boom.
Een boom die niet beweegt bij een storm breekt makkelijk.
Niet uit zwakte.
Maar omdat hij rigide is.
Een boom overleeft omdat hij kan meebewegen en tegelijk diepe wortels heeft in de grond.
Dat zien we ook bij mensen.
Herstel betekent niet dat je nooit meer geraakt wordt.
Herstel betekent dat je kunt terugkeren.
Terug naar jezelf.
Terug naar onderscheid.
Terug naar aanwezigheid.
Terug naar positie.
Sneller.
Vaker.
Betrouwbaarder.
Dat is waarom we binnen Aceso minder spreken over het verwijderen van patronen.
En meer over het herstellen van toegang.
Toegang tot jezelf wanneer spanning stijgt.
Toegang tot onderscheid wanneer emoties oplopen.
Toegang tot je lichaam wanneer je hoofd versnelt.
Toegang tot keuze wanneer oude automatismen actief worden.
Want dat is wat trauma vaak doet.
Het vernauwt mogelijkheden. Het maakt star, ruw, rigide.
Onder spanning worden steeds dezelfde paden actief.
Steeds dezelfde reacties.
Steeds dezelfde bewegingen.
Alsof een groot landschap langzaam verandert in een smalle gang.
En hoe langer dat duurt, hoe normaler die gang begint te voelen.
Tot iemand zichzelf ervaart als:
"Dat is nu eenmaal wie IK ben."
Terwijl herstel vaak iets heel anders laat zien.
Dat er altijd meer landschap aanwezig was.
Dat bepaalde bewegingen niet verdwenen waren.
Ontoegankelijk, maar niet verdwenen geworden.
Minder gekend, maar daarom niet gebroken.
Dat een Pleaser nog steeds onderscheid kan maken.
Dat een Zoeker nog steeds bij zichzelf kan blijven.
Dat een Tijdreiziger nog steeds aanwezig kan zijn in het nu.
Dat een Schone Schijner nog steeds eerlijk naar zichzelf kan kijken.
Dat een Underdog nog steeds positie kan innemen.
Niet omdat ze iemand anders worden.
Maar omdat ze opnieuw toegang krijgen tot iets wat ooit buiten bereik raakte.
Daarom beschouwen we herstel binnen Aceso niet als een eindpunt.
Niet als een toestand waarin alle spanning verdwenen is.
Maar als een groeiende capaciteit om aanwezig te blijven terwijl het leven beweegt.
Met verdriet.
Met vreugde.
Met conflict.
Met liefde.
Met onzekerheid.
Met verlies.
Met verandering.
En op termijn zonder te hoeven terug te vallen op wat vroeger nodig was om veilig te blijven. Niet verdwijnen, maar niet langer meer noodzakelijk om veiligheid te ervaren.
Misschien is dat uiteindelijk de eenvoudigste omschrijving van herstel.
Niet dat het leven stopt met bewegen.
Maar dat jij niet langer hoeft te verdwijnen wanneer het beweegt.
De rode draad achter je beschermingsreacties
Als trauma alleen een gebeurtenis was, zouden mensen ongeveer hetzelfde reageren.
Maar dat doen ze niet.
De ene gaat harder werken.
De andere trekt zich terug.
De ene begint te zorgen.
De andere gaat controleren.
De ene zoekt nabijheid.
De andere zoekt afstand.
Het vertelt ons dat trauma niet alleen gaat over wat iemand meemaakte.
Het gaat ook over hoe een systeem geleerd heeft zichzelf te beschermen.
Binnen Aceso spreken we daarom vaak over beschermingsstrategieën.
Niet omdat mensen bewust kiezen voor die reacties.
Maar omdat een lichaam onderweg ontdekt welke beweging het meeste veiligheid oplevert.
Sommige kinderen ontdekken dat aanpassen veiligheid brengt.
Andere ontdekken dat presteren veiligheid brengt.
Andere ontdekken dat onzichtbaar worden veiligheid brengt.
Andere ontdekken dat nadenken veiliger voelt dan voelen.
Aanvankelijk zijn dat oplossingen.
Later worden het gewoontes.
En uiteindelijk kunnen ze verstrikt raken met persoonlijkheid.
"Zo ben ik nu eenmaal."
Terwijl het soms accurater zou zijn om te zeggen:
"Zo heb ik geleerd veilig te blijven."
Dat verschil lijkt klein.
Maar dat is het niet.
Vanaf dat een gewoonte verstrikt geraakt met persoonlijkheid , wordt verandering daarin een bedreiging.
Wanneer het louter een beschermingsstrategie blijkt te zijn, verandert de bedreiging naar ruimte.
Simpelweg omdat de reactie niet langer de enige mogelijkheid meer hoeft te zijn.
Binnen Aceso werken we daarom onder andere met beschermingspatronen zoals de Pleaser, de Zoeker, de Tijdreiziger, Schone Schijn en de Underdog.
Niet als labels.
Niet als diagnoses.
Maar als herkenbare manieren waarop mensen positie verliezen onder spanning.
De interessante vraag is daarbij niet:
"Welk patroon ben ik?"
Maar:
"Welke beweging vertrouwt mijn systeem het meest wanneer het moeilijk wordt?"
Daar wordt zichtbaar hoe veiligheid georganiseerd raakt.
Maar zelfs dat is nog niet het hele verhaal.
Wanneer je lang genoeg naar mensen kijkt, zie je namelijk iets opvallends.
Beschermingsstrategieën verklaren veel.
Maar niet alles.
Ze verklaren waarom iemand spanning vermijdt.
Ze verklaren waarom iemand controle zoekt.
Ze verklaren waarom iemand zich aanpast.
Maar ze verklaren niet waarom twee mensen met vergelijkbare ervaringen toch een totaal ander leven uitbouwen.
Dat heeft te maken met het organiserende principe.
Het organiserende principe is niet bedacht door Aceso.
Het werd ontwikkeld binnen Kenniscentrum Open Mind en heeft mee geholpen om taal te geven aan iets wat veel lichaamswerkers, therapeuten en coaches al langer waarnemen: Dat mensen niet alleen reageren vanuit losse gebeurtenissen, maar dat er gaandeweg een organiserende logica ontstaat in hoe ze naar zichzelf, anderen en het leven kijken.
Binnen Aceso krijgt dat concept een eigen plaats.
Het organiserende principe verwijst naar de bredere organiserende lijn die door een mensenleven loopt.
Niet alleen de wonden.
Niet alleen de beschermingen.
Maar het geheel.
De lessen die iemand tegenkomt.
De uitdagingen die blijven terugkeren.
De kwaliteiten die zich ontwikkelen.
De vragen die een leven blijft stellen.
Alsof er naast beschermingsreacties ook een diepere organisatie zichtbaar wordt.
Een Pleaser is bijvoorbeeld niet alleen iemand die zich aanpast.
Soms zie je daaronder een uitzonderlijk vermogen ontstaan om relaties, wederkerigheid en verbinding te begrijpen.
Een Underdog ontwikkelt vaak een scherp oog voor positie, macht en groepsdynamiek.
Een Zoeker ziet mogelijkheden waar anderen vastlopen.
De bescherming vertelt slechts een deel van het verhaal.
De vraag wordt dan niet alleen:
"Hoe bescherm ik mezelf?"
Maar ook:
"Waar probeert mijn leven mij telkens opnieuw naartoe uit te nodigen?"
Dat betekent niet dat trauma herleid kan worden tot een geschenk.
Of dat alle lijden zin heeft/geeft.
Wel dat mensen vaak meer zijn dan hun bescherming.
Veel meer.
En precies daar verschilt herstel van optimalisatie.
Optimalisatie probeert een probleem weg te werken.
Herstel probeert toegang terug te geven.
Niet alleen tot beweging.
Niet alleen tot positie.
Maar uiteindelijk ook tot wat iemand werkelijk organiseert wanneer bescherming niet langer het stuur volledig hoeft vast te houden.
Misschien is dat waarom herstel voor veel mensen op een bepaald moment anders begint aan te voelen.
Minder als een gevecht tegen wat verkeerd loopt.
En meer als een ontdekking van wat altijd al aanwezig was.
Hoe een nieuwe beweging opnieuw vertrouwd wordt
Wanneer mensen merken dat ze zichzelf verliezen onder spanning,
ontstaat vaak een logische rationele reactie.
Ze proberen anders te reageren.
Ze proberen rustiger te blijven.
Bewuster grenzen stellen.
Minder pleasen.
Minder controleren.
Meer aanwezig zijn.
Logisch...
Maar dat werkt alleen zolang wilskracht en veerkracht het toelaten.
Een lichaam en zenuwstelsel zijn meer dan wilskracht en veerkracht alleen.
Je zenuwstelsel probeert je te beschermen.
Is continu op zoek naar potentieel gevaar. Wat het te beschermen heeft.
Een lichaam verandert wanneer de beleving rond gevaar en bescherming verandert.
Je kunt duizend keer tegen jezelf zeggen dat je een grens mag stellen.
Maar wanneer je zenuwstelsel een grens linkt aan verlies, conflict of afwijzing, blijft bescherming de spontane reactie.
Vertrouwen ontstaat in dat geval niet exclusief door uitleg.
Vertrouwen ontstaat hier mede dankzij de ervaring dat het wel veilig is. Dat het wel kan zonder risico. Dat het ook anders kan dan dat het zenuwstelsel voorspeld en verwacht.
Een lichaam vertrouwt niet wat 'waar' is.
Een lichaam vertrouwt wat het kent.
En precies daarom duurt verandering vaak langer dan het verkrijgen van inzicht op zich.
Want inzicht kan in één seconde ontstaan.
Vertrouwen bouw je op door herhaling, ritme en ervaring.
Binnen Aceso zijn we daarom vaak minder bezig met overtuigen.
En meer met ervaren.
Niet:
"Kan je een grens stellen?"
Maar:
"Kan je aanwezig blijven terwijl je voelt wat er gebeurt wanneer je een grens zou stellen?"
Niet:
"Kan je stoppen met pleasen?"
Maar:
"Kan je bij jezelf blijven terwijl de neiging tot pleasen zichtbaar wordt?"
Niet:
"Kan je jezelf meer op de eerste plaats zetten?"
Maar:
"Kan je aanwezig blijven bij de spanning die ontstaat wanneer je dat zou doen?"
Dat lijkt misschien een klein verschil.
Maar dit is waar je vertrouwen kan opbouwen.
Het hoeft niet het één of het ander te zijn. Maar ervaren hoe je geleidelijk aan tussen de beiden in kan variëren.
Want veel mensen proberen onmiddellijk naar een nieuwe beweging te gaan.
Terwijl hun lichaam nog volledig georganiseerd is rond de oude.
En dan ontstaat vaak een innerlijk gevecht.
Een deel wil veranderen.
Een ander deel probeert veiligheid te behouden.
Dat gevecht zien we voortdurend terugkomen in ons leven:
Iemand wil vertragen.
Maar voelt onrust.
Iemand wil spreken.
Maar voelt spanning voor wat zijn/haar waarheid zal uitlokken van reacties bij anderen.
Iemand wil ontvangen.
Maar voelt zich schuldig of egoïstisch, want wie ben ik om dat te mogen ontvangen?.
Iemand wil positie innemen.
Maar voelt twijfel, neem ik dan niet te veel plaats in? Duw ik dan niet anderen mensen weg? Anderen moeten ook een kans krijgen...
De oplossing ligt meestal niet in harder je best doen.
Maar in voldoende aanwezig blijven om beide bewegingen toe te laten.
Pas wanneer een oude beweging zichtbaar wordt, ontstaat er ruimte voor een andere.
Dat is waarom aanwezigheid zo'n centrale plaats inneemt binnen Aceso.
Niet omdat aanwezigheid een doel op zich is.
Maar omdat aanwezigheid een voorwaarde vormt waarin nieuwe ervaringen mogelijk worden.
Een lichaam kan geen nieuwe beweging leren terwijl het volledig opgeslokt wordt door de oude.
Eerst moet er genoeg ruimte ontstaan om beide tegelijk te kunnen waarnemen.
De vertrouwde beweging.
En de tegenbeweging.
De aanpassing.
En het onderscheid.
De controle.
En het loslaten.
Het verdwijnen.
En het innemen van je plek.
Dat moment lijkt klein/eenvoudig vanuit het perspectief van anderen.
Maar voor de persoon die zichzelf erin verliest is de impact groot.
Daar ontdekt een lichaam iets nieuws.
Dat de oude strategie niet langer de enige optie is.
Dat is waar vertrouwen begint te verschuiven.
Niet omdat iemand zichzelf overtuigt.
Dergelijk moment kan je niet forceren.
Het kan wel geoefend worden.
Niet door jezelf te corrigeren.
Niet door jezelf te verbeteren.
Niet door jezelf te forceren.
Maar door telkens aanwezig te blijven op de plek waar je normaal zou verdwijnen.
Wanneer dat vaak genoeg gebeurt zonder jezelf noch in het oude, noch in het nieuwe te verliezen, veranker je dat vertrouwen steeds dieper in je zenuwstelsel en je lichaam.
De nieuwe beweging voelt niet langer vreemd.
Ze wordt vertrouwd.
Vanaf dan kan je niet langer spreken over een techniek,
maar over een nieuwe mogelijkheid die beschikbaar is geworden.
Niet alleen in een sessie.
Maar ook in je leven.
Tijdens een gesprek.
Tijdens een conflict of moeilijk gesprek.
Tijdens het verwerken van een rouwproces.
Tijdens het maken van nieuwe keuzes.
Op een gewone dinsdagmiddag wanneer het rustig is...
Want uiteindelijk wordt herstel niet zichtbaar in een therapieruimte.
Het wordt zichtbaar op de momenten waarop je vroeger automatisch positie verloor en nu merkt:
"Ik ben er nog."
Waarom bescherming niet je vijand is
Wanneer mensen hun patronen beginnen herkennen, ontstaat vaak eerst frustratie.
Waarom doe ik dit nog steeds?
Waarom blijf ik mezelf aanpassen?
Waarom blijf ik overdenken?
Waarom blijf ik controleren?
Waarom blijf ik weggaan van mezelf?
Soms zelfs een innerlijk gevecht.
Alsof een deel van jezelf het probleem geworden is.
Alsof herstel betekent dat bepaalde reacties moeten verdwijnen.
Maar binnen Aceso kijken we daar anders naar.
Want hoe beperkend een reactie vandaag ook kan zijn, bijna elke beschermingsreactie begon ooit als een oplossing.
Niet als een fout.
Niet als een defect.
Niet als een vergissing.
Als een oplossing voor een reëel probleem.
Misschien niet de perfecte oplossing.
Maar wel de beste oplossing die op dat moment beschikbaar was.
Een kind dat zich aanpast om verbinding te behouden.
Een kind dat zich terugtrekt om overspoeling te vermijden.
Een kind dat sterk wordt omdat kwetsbaarheid niet veilig voelt.
Een kind dat leert zorgen omdat niemand anders het doet.
Dat zijn geen fouten.
Dat zijn intelligente antwoorden op reëele uitdagingen
En misschien is dat een van de belangrijkste passages die mensen doormaken doorheen hun herstel.
Je systeem probeert je niet tegen te werken.
Je systeem probeert je te beschermen.
Alleen doet het dat soms nog steeds op een manier die hoort bij een andere periode van je leven.
Dat verandert hoe we naar patronen kijken.
Niet:
"Hoe raak ik hiervan af?"
Maar:
"Waar probeert dit mij tegen te beschermen?"
Niet:
"Waarom saboteer ik mezelf?"
Maar:
"Waarom voelt dit veiliger dan het alternatief?"
Dat zijn heel andere vragen.
Zodra bescherming geen vijand meer wordt, ontstaat nieuwsgierigheid.
En nieuwsgierigheid creëert iets wat strijd nooit kan creëren.
Ruimte.
Ruimte om te kijken.
Ruimte om te voelen.
Ruimte om te begrijpen.
Ruimte om aanwezig te blijven.
Dat betekent niet dat alles blijft zoals het is.
Integendeel.
Vaak verandert er juist meer wanneer de strijd stopt.
Want een beschermingsreactie laat meestal pas los wanneer ze voelt dat haar taak niet langer noodzakelijk is.
Niet wanneer ze veroordeeld wordt.
Een Pleaser laat niet los omdat iemand zegt dat hij moet stoppen met pleasen.
Een Pleaser laat los wanneer onderscheid veiliger wordt.
Een Zoeker laat niet los omdat iemand zegt dat hij moet vertragen.
Een Zoeker laat los wanneer blijven draaglijk wordt.
Een Underdog laat niet los omdat iemand zegt dat hij zichtbaarder moet zijn.
Een Underdog laat los wanneer positie niet langer als bedreiging wordt ervaren.
Wanneer ik mensen vraag wat ze eerder geprobeerd hebben,
gaat het vaak over het veranderen van gedrag.
Meer grenzen stellen.
Minder pleasen.
Minder piekeren.
Meer rust nemen.
Meer voor zichzelf kiezen.
Dat zijn begrijpelijke pogingen.
Maar gedrag is vaak slechts het zichtbare deel van een groter proces.
Binnen Aceso zijn we daarom meestal minder geïnteresseerd in het corrigeren van gedrag.
We onderzoeken eerder welke voorwaarden maken dat bepaald gedrag telkens opnieuw ontstaat.
Want zolang een systeem dezelfde veiligheid blijft zoeken, zal het vaak teruggrijpen naar dezelfde oplossingen.
Wat ik in de praktijk regelmatig zie, is dat gedrag spontaan begint te verschuiven wanneer de ervaring van veiligheid verschuift.
Niet omdat iemand zichzelf corrigeert.
Maar omdat andere bewegingen opnieuw beschikbaar worden.
Dat sluit aan bij wat we vandaag weten over leren, neuroplasticiteit, hechting en menselijke ontwikkeling.
Mensen veranderen zelden duurzaam doordat ze zichzelf iets opleggen.
Veel vaker verandert gedrag wanneer het systeem ontdekt dat er meer mogelijk is dan vroeger.
Daar wordt meteen zichtbaar dat herstel uiteindelijk niet gaat over 'minder worden'.
Het gaat over meer worden:
Meer mogelijkheden.
Meer beweging.
Meer toegang.
Meer keuze.
Meer aanwezigheid.
Niet omdat oude delen/gewoontes verdwijnen.
Maar omdat ze niet langer alles alleen hoeven dragen.
Misschien is dat uiteindelijk de essentie van hoe Aceso naar trauma kijkt.
Trauma is niet alleen wat iemand heeft meegemaakt. Het is ook hoe een systeem zich georganiseerd heeft rond wat het heeft meegemaakt.
Herstel is dan niet het uitwissen van dat verleden.
Het is het terug beschikbaar maken van wat onderweg verloren ging.
Positie.
Onderscheid.
Beweging.
Keuze.
Zodat een mens niet langer uitsluitend hoeft te leven vanuit wat ooit nodig was om
veilig te blijven.
Maar ook kan leven vanuit wat vandaag klopt.
Tot slot
Wanneer mensen me vragen stellen over trauma in het lichaam,
krijg ik steeds dezelfde vraag:
'Waar zit dat dan?'
In een spier?
In het zenuwstelsel?
In herinneringen?
In bindweefsel?
...
Maar misschien is het antwoord niet zo zwart - wit als dat...
Misschien leeft trauma niet alleen in een plek.
Misschien leeft het vooral in de bewegingen die vanzelfsprekend werden.
De automatische reacties en reflexen op contexten en thema's en hoe het zich daarrond organiseert?
De bewegingen die verdwenen.
De mogelijkheden die beperkter werden.
De posities die moeilijker bereikbaar raakten.
Misschien begint herstel daarom ook niet bij het verleden.
Misschien begint herstel op het moment dat iemand merkt:
"Hier verlies ik mezelf."
En vervolgens, daarbij kan blijven zonder erin meegezogen te worden.
Lang genoeg om te ontdekken dat er naast het oude pad nog een tweede mogelijkheid bestaat.
En soms is dat precies waar een nieuw leven begint.
Opmerkingen