Aceso's driehoek van beleving

Het leading principle, het innerlijk kompas en intuïtie

Binnen Aceso komen drie begrippen soms naast elkaar voor:

• het leading principle

• het innerlijk kompas

• intuïtie

Ze raken elkaar, maar betekenen niet hetzelfde.

Dat onderscheid is belangrijk.

Want een lichamelijke reactie is niet automatisch een richting die je moet volgen. Een intuïtief gevoel is niet noodzakelijk een waarheid over wat er gebeurt. En een terugkerend patroon in je leven betekent niet dat je bestemming al vastligt.

Wanneer we de verschillende lagen uit elkaar leren houden, ontstaat er meer ruimte om waar te nemen, te onderscheiden en te toetsen.

Het leading principle

De rode draad die over langere tijd zichtbaar kan worden

Wanneer je over langere tijd naar een leven kijkt, vallen soms terugkerende thema's op.

Iemand komt bijvoorbeeld herhaaldelijk terecht in situaties waarin verantwoordelijkheid een grote rol speelt.

Een ander wordt telkens opnieuw uitgedaagd om positie in te nemen wanneer anderen iets anders verwachten.

Bij iemand anders keren vragen rond nabijheid en autonomie, zichtbaarheid, vertrouwen of vrijheid steeds terug.

Binnen Aceso noemen we zo'n mogelijke rode draad het leading principle.

Niet als vaststaand gegeven.

En ook niet als een verborgen levensopdracht die ontdekt moet worden.

Het is eerder een hypothese over de samenhang tussen:

• terugkerende uitdagingen

• ervaringen uit iemands geschiedenis

• gevoeligheden

• talenten

• manieren waarop iemand zich onder spanning organiseert

• en wat iemand doorheen het leven probeert te ontwikkelen.

Een leading principle wordt daarom niet zomaar benoemd.

Je kijkt naar wat zich herhaalt.

Je vormt een hypothese.

Je onderzoekt wat die hypothese zou voorspellen.

En je kijkt vervolgens of dat ook werkelijk zichtbaar wordt in andere situaties.

Soms klopt de hypothese.

Soms slechts gedeeltelijk.

En soms moet ze worden losgelaten.

Het leading principle is dus geen verklaring van een leven.

Het is een manier om mogelijke samenhang zichtbaar en onderzoekbaar te maken.

Interessant is dat uitdagingen en kwaliteiten daarbij geregeld dicht bij elkaar liggen.

Wie bijvoorbeeld sterk leert afstemmen op anderen, kan daar een uitzonderlijke gevoeligheid voor contact uit ontwikkelen.

Maar diezelfde kwaliteit kan onder spanning ook betekenen dat de eigen positie verdwijnt.

De vraag wordt dan niet: wat is mijn bestemming?

Maar eerder:

Welke beweging blijft in mijn leven terugkomen, en wat vraagt ze van mij om vrijer te leren handelen?

Het innerlijk kompas

Wat je systeem in het moment registreert

Het leading principle wordt pas zichtbaar wanneer je over een langere periode kijkt.

Het innerlijk kompas werkt veel dichter op het moment zelf.

Je lichaam en zenuwstelsel verwerken voortdurend informatie.

Over wat er buiten je gebeurt.

Over wat er binnenin gebeurt.

En over wat er ontstaat in het contact tussen beide.

Dat kan merkbaar worden als:

• spanning die toeneemt

• een verandering in ademhaling

• vertragen of versnellen

• toenadering

• terugtrekken

• rust

• onrust

• meer ruimte

• vernauwing

• energie om te handelen

• of juist de neiging om stil te vallen.

Binnen Aceso behandelen we die signalen als informatie.

Niet als conclusie.

Een beklemmend gevoel bij iemand betekent bijvoorbeeld niet automatisch dat die persoon onveilig is.

Misschien registreert je systeem iets relevants in de huidige situatie.

Maar het kan ook reageren op eerdere ervaringen, verwachtingen, vermoeidheid, onzekerheid of een oud beschermingspatroon.

Hetzelfde geldt voor een gevoel van ontspanning.

Ook dat betekent niet automatisch dat een keuze goed voor je is.

Daarom vraagt een innerlijk kompas om onderscheid.

Wat neem ik daadwerkelijk waar?

Wat gebeurt er in mijn lichaam?

Welke betekenis geef ik daaraan?

Wat weet ik over de situatie?

Wat weet ik nog niet?

En wat gebeurt er wanneer ik niet onmiddellijk op mijn eerste impuls hoef te reageren?

Zo wordt lichamelijke informatie bruikbaar zonder haar tot waarheid te verheffen.

Het innerlijk kompas helpt je iets opmerken. Het beslist niet voor jou wat het betekent.

Intuïtie

De onmiddellijke indruk die uit veel informatie tegelijk kan ontstaan.

Soms verwerkt iemand veel informatie zonder daar bewust over na te denken.

Je merkt subtiele veranderingen op.

Je herkent iets uit eerdere ervaringen.

Je lichaam registreert spanning of ontspanning.

Je brein vergelijkt de huidige situatie razendsnel met eerdere patronen.

Het resultaat kan verschijnen als een onmiddellijke indruk:

Hier klopt iets niet.

Ik moet nog even wachten.

Dit lijkt belangrijk.

Ik wil hier dichterbij komen.

Ik wil hier juist afstand nemen.

Dat noemen we vaak intuïtie.

Intuïtie kan bijzonder waardevol zijn.

Ervaren professionals gebruiken haar bijvoorbeeld voortdurend. Ze zien of voelen soms iets voordat ze precies kunnen benoemen welke signalen ze hebben opgemerkt.

Maar intuïtie is niet onfeilbaar.

Want hetzelfde snelle systeem bevat ook:

• eerdere ervaringen

• verwachtingen

• aangeleerde beschermingsreacties

• voorkeuren

• angst

• verlangen

• en mogelijke vertekeningen.

Wat aanvoelt als dit klopt niet kan een relevante observatie zijn.

Maar het kan ook betekenen:

dit lijkt op iets wat vroeger moeilijk voor mij was.

Daarom behandelen we intuïtie binnen Aceso niet als eindpunt.

We nemen haar serieus genoeg om te onderzoeken.

Maar niet zo letterlijk dat ze niet meer getoetst hoeft te worden.

Waar het Bewegingskompas hierin past

Aceso gebruikt daarnaast het Bewegingskompas.

Dat is specifieker dan wat we hier het innerlijk kompas noemen.

Het Bewegingskompas kijkt naar wat er gebeurt wanneer spanning toeneemt:

• Wat merk je op?

• Kun je onderscheiden wat er gebeurt?

• Hoeveel draagkracht is er op dat moment?

• Welke beweging wordt automatisch?

• En blijft er voldoende vrijheid over om ook iets anders te kunnen doen?

Daarmee verschuift de vraag van:

Wat vertelt mijn gevoel mij dat ik moet doen?

naar:

Kan ik voldoende aanwezig blijven om waar te nemen, te onderscheiden en vervolgens te kiezen?

Dat verschil is essentieel.

Hoe de drie zich tot elkaar verhouden

De drie begrippen beschrijven verschillende tijdslagen.

Het leading principle gaat over patronen en ontwikkelingsvragen die pas zichtbaar worden wanneer je over langere tijd naar een leven kijkt.

Het innerlijk kompas verwijst naar wat je systeem voortdurend registreert terwijl je iets meemaakt.

Intuïtie is de onmiddellijke indruk die uit die snelle verwerking kan ontstaan.

Ze kunnen elkaar beïnvloeden.

Stel dat iemand doorheen zijn leven telkens terechtkomt in situaties waarin hij veel verantwoordelijkheid opneemt.

Dat terugkerende thema kan onderdeel zijn van zijn leading principle.

Tijdens een vergadering merkt hij vervolgens dat zijn schouders aanspannen wanneer een collega een probleem op tafel legt.

Dat is informatie uit het moment.

Vrijwel onmiddellijk ontstaat de impuls:

Ik moet dit oplossen.

Dat kan intuïtief als de juiste beweging voelen.

Maar daarmee weten we nog niet of het daadwerkelijk zijn verantwoordelijkheid is.

Daar begint onderscheid.

Misschien vraagt de situatie werkelijk om leiderschap.

Misschien neemt een oud patroon het over.

Misschien spelen beide tegelijk.

Aceso probeert precies die ruimte groter te maken.

De ruimte tussen wat je registreert en wat je automatisch concludeert of doet.

Waarom dit onderscheid belangrijk is

Wanneer deze begrippen door elkaar gaan lopen, kunnen lichamelijke of intuïtieve ervaringen gemakkelijk te veel betekenis krijgen.

Dan wordt:

ik voel spanning

al snel:

dit is verkeerd.

Of:

ik voel een sterke aantrekking

wordt:

dit is mijn weg.

Of een terugkerend levenspatroon wordt achteraf gelezen als:

dit moest blijkbaar zo gebeuren.

Dat is niet hoe Aceso ermee werkt.

We proberen ervaring niet weg te redeneren.

Maar we maken haar ook niet onaantastbaar.

We onderzoeken.

We onderscheiden.

We toetsen aan context en werkelijkheid.

En we stellen onze interpretatie bij wanneer nieuwe informatie daar aanleiding toe geeft.

Niet om elk gevoel kapot te analyseren.

Wel om steeds beter te kunnen onderscheiden tussen signaal, interpretatie, impuls en keuze.

Samengevat

Het leading principle is een mogelijke rode draad die over langere tijd zichtbaar wordt in de wisselwerking tussen uitdagingen, kwaliteiten, geschiedenis en ontwikkeling.

Het innerlijk kompas verwijst naar de voortdurende lichamelijke en ervaringsgerichte registratie van wat er in en rondom je gebeurt.

Intuïtie is de snelle, vaak moeilijk onder woorden te brengen indruk die uit die verwerking kan ontstaan.

Geen van drieën is een absolute waarheid.

Samen kunnen ze wel waardevolle informatie geven.

Op voorwaarde dat je niet alleen leert voelen wat er gebeurt, maar ook leert onderscheiden wat je ermee doet.

Want uiteindelijk ligt keuzevrijheid niet in het perfect kunnen lezen van je innerlijke signalen.

Ze ontstaat wanneer je voldoende aanwezig kunt blijven om ze waar te nemen, te onderzoeken en er niet automatisch door geleid te worden.