Waarom ‘grenzen aangeven’ vaak niet werkt, en wat wel...

Grenzen aangeven vereist geen actie, maar een positie

"Je moet gewoon durven nee zeggen..." Helaas komt er meer bij grenzen stellen kijken dan 'nee zeggen'...

Als je merkt dat grenzen stellen voor jou een uitdaging vormt, nodig ik je uit deze blog door te nemen.

Het zal je heel wat 'aha' momenten opleveren.

Er wordt namelijk veel beweerd over het stellen van grenzen.

"Je moet je grenzen voelen..."

"Je moet je grenzen leren aangeven..."

"Je moet je grenzen bewaken..."

En toch blijft het voor veel mensen moeilijk.

Niet omdat het niet begrepen wordt.

Maar omdat het beeld dat we over grenzen hebben, vaak niet klopt met hoe grenzen in een lichaam werkelijk ontstaan.

Waarom grenzen aangeven vaak niet werkt en wat wel...

Voor veel mensen is een grens iets wat je zegt of doet.

Een zin die je zegt.

Een lijn die je trekt.

Een beslissing die je neemt.

Maar als je het op die manier in de praktijk uitvoert krijg je een soort pseudo-grens:

• Voelt veel te hard aan voor wat nodig is

• Beschuldigend / beschamend

• Komt vaak te laat

• Of werkt gewoon niet, de ander doorprikt 'het valse' eraan

  
  

Deze blog is geen pleidooi om 'beter' je grenzen te leren stellen.

Wel een uitnodiging om te kijken wat grenzen zijn en wat daarvoor werkelijk nodig is.

Waarom uitgesproken grenzen zo vaak niet werken

Misschien herken je dit:

Je zegt “nee”, maar in lichaamstaal zeg je onbewust “sorry”.

Je geeft een grens aan, maar voelt je daarna schuldig of gespannen.

Of je zegt niets, en merkt pas achteraf dat je te ver bent gegaan.

In de meeste gevallen ligt dat niet aan jou.

Het ligt aan het idee dat een grens iets is wat je communiceert, los van je lichaamstaal.

Een uitgesproken grens zonder behoud van innerlijke positie is geen grens. Het is informatie.

En informatie verandert zelden iets aan een relationele dynamiek.

In feite reageren mensen niet op wat je zegt,

maar op het deel in jou van waaruit je spreekt.

Een grens is geen actie, maar een behoud van positie

Bij Aceso benaderen we grenzen als een positie die je inneemt, niet als een handeling die je uitvoert.

Een positie betekent hier:

• aanwezig zijn bij de signalen van je lichaam

• tegelijk signalen van je lichaam als context en omgeving waarnemen

• er hoeft niets gefixed te worden

• je hoeft je niet te rechtvaardigen omtrent jouw beleving of ervaring

Vanuit die positie kan een grens soms uitgesproken worden.

Maar vaak verandert de dynamiek al voor er woorden nodig zijn.

Niet omdat je sterker wordt.

Maar omdat je jezelf niet meer verlaat.

Waarom je je grens pas voelt wanneer het te laat is

Veel mensen zeggen:

“Ik voel mijn grens pas wanneer ik er al over ben.”

Dat is geen tekort aan gevoeligheid.

Het is het gevolg van vroeg leren aanpassen.

Wanneer een lichaam geleerd heeft dat:

• spanning beter vermeden wordt

• conflict gevaarlijk is

• nabijheid iets kost

…dan zal het eerst aanpassen, en pas daarna signaleren.

Je grens verschijnt dan niet als een helder “nee”, maar als:

• vermoeidheid

• irritatie

• terugtrekken

• lichamelijke klachten

Niet omdat je grens zwak is,

maar omdat je lichaam geleerd heeft jezelf op de tweede plaats te zetten.

Het verschil tussen begrenzen en afsluiten

Veel mensen verwarren grenzen met afsluiten.

Afsluiten voelt vaak als:

• verstrakken

• afstand nemen

• harder worden

• minder voelen

  
  

Dat kan tijdelijk beschermen.

Maar het is geen grens; het is een verdedigingsreactie.

Een grens daarentegen:

• laat je voelen

• laat je aanwezig zijn

• laat je in contact met jezelf en anderen

• zonder jezelf te verliezen

Een echte grens sluit niet af,

maar houdt je bij jezelf.

Waarom grenzen vaak beschuldigend of hard aanvoelen

Als grenzen in je lichaam geen plek hebben gekregen,

dan moeten woorden het werk doen.

En woorden zonder innerlijke bedding voelen vaak:

• overdreven

• hard

• ongemakkelijk

Dan lijkt het alsof je iets “afpakt” van de ander.

Of alsof je egoïstisch bent.

In werkelijkheid gebeurt er iets anders:

Je lichaam probeert via woorden een positie te creëren die het intern nog niet volledig draagt.

Dat is niet verkeerd.

Maar het verklaart waarom grenzen soms zo hard aanvoelen.

Wanneer aanpassen aanvoelt als zelfverraad

Aanpassen is niet fout.

Het is een intelligente reactie op context.

Maar aanpassen wordt zelfverraad wanneer:

• je het automatisch doet

• je lichaam niet meer mee is

• je blijft geven terwijl je leegloopt

Dan is aanpassen geen keuze meer,

maar een reflex.

En reflexen laten weinig ruimte voor echte grenzen.

Een grens ontstaat pas wanneer er keuze komt.

Een keuze om of aan te passen of bij jezelf te blijven, ook als dat spanning geeft.

Hoe een grens aanvoelt vóór er woorden zijn

Een grens is vaak eerst voelbaar als:

• een subtiele spanning

• een verandering in je ademhaling

• een gevoel van “dit klopt niet”

• een kleine terugtrekbeweging

Niet spectaculair.

Niet luid.

Veel mensen negeren dit omdat het te klein lijkt.

Of omdat ze geleerd hebben pas te reageren wanneer het écht intens wordt.

Maar grenzen leven in het vroegste signaal.

Niet in de escalatie.

Grenzen in relaties zonder woorden

Waarom woorden pas werken als je positie klopt

Je kan eenzelfde zin zeggen:

• vanuit angst

• vanuit boosheid

• vanuit aanwezigheid

En ze zal telkens iets anders doen.

Niet door de inhoud,

maar door de lichaamspositie eronder.

Wanneer je jezelf niet verlaat,

hoeft een grens niet verdedigd te worden.

Dan is “nee” geen aanval.

En “ja” geen overgave.

Wat vaak als communicatief probleem wordt gezien, blijkt vaak in de praktijk eerder een regulatie- en stressmechanisme.

Lees er hier meer over.

Waarom het zo moeilijk is om grenzen te behouden in relaties

Grenzen worden zelden getest op momenten waarop we er klaar/voorbereid zijn.

Ze worden getest in aanwezigheid van anderen. Op de momenten dat je het liefst met rust gelaten wordt. Je grens op dat moment neerzetten, vraagt innerlijke ruimte om de reactie van de ander op je grens te laten voor wat het is.

vb: Je bent in de winkel met je kind. Je hebt dagenlang weinig geslapen. Aangekomen aan de kassa heb je honger en wil je liefst zo snel mogelijk naar huis. Je kind ziet aan de kassa snoep liggen en wil absoluut NU dat snoepje. Op dat moment ontstaat de keuze: Of je grens stellen: 'Nee je krijgt geen snoepje' en in die positie durven staan... Of toegeven, met het risico dat het volgende keer meer en meer wordt. Als je beslist om je kind geen snoep te geven aan de kassa, is de kans bestaande dat die gaat aftasten. "Waarom niet?" "Bij papa mag ik altijd een snoepje?" "Ik mag ook nooit iets van jou." (Huilt, kijkt zielig, ...) Je kind zal trachten te achterhalen wat op dat moment nodig is om jou het meest te raken , doen wankelen, in de positie die je neemt. Dat vraagt marge, capaciteit om bij je standpunt te blijven.

Grenzen zijn in relaties vaak moeilijk omdat ze niet 'neutraal' zijn.

Een werkelijke grens heeft impact op de omgeving.

Ze verandert iets bij de ander. Dat kan spanning, teleurstelling of ongemak oproepen. En precies om die reden haken veel mensen af. Niet omdat ze hun grens niet kennen, maar omdat hun zenuwstelsel die impact bij anderen niet kan verdragen. Dan wordt de beleving van de ander belangrijker dan de eigen ervaring. De aandacht verschuift. Je verlaat jezelf om de spanning bij de ander te sussen.

Een grens vraagt daarom geen hardheid, maar voldoende innerlijke marge: de ruimte om bij je eigen gevoel en waarneming te blijven, ook wanneer de ander reageert.

Zolang die marge er niet is, zal aanpassen sneller gebeuren dan begrenzen.

Wat er verandert als je stopt met dragen voor de ander

Veel mensen dragen niet alleen zichzelf,

maar ook de spanning van de ander. Denk maar aan het voorbeeld van het kind in de winkel die zijn/haar snoepje wilt.

Als ouder kan je al gauw:

• De onrust voelen

• Het verlangen zien

• De teleurstelling van het kind of bijstaanders in hoe je ermee omgaat

En vele reacties ontstaan om de ander hierin te sussen.

Wanneer je stopt met dat te dragen:

• voelt dat eerst ongemakkelijk

• lijkt het alsof je de ander in de steek laat

• ontstaat er spanning in het contact

Maar die spanning was er al.

Ze werd alleen door jou gedragen.

Een grens is soms niets anders dan:

“Ik draag dit niet meer voor jou.”

Niet hard.

Wel eerlijk.

Grenzen in groepen en familie

In groepen en families worden oude posities snel actief.

Je wordt:

• de stille

• de verantwoordelijke

• de bemiddelaar

• de onzichtbare

Niet omdat je dat wil,

maar omdat je lichaam die plek herkent.

Een grens in een groep is zelden een uitspraak.

Het is niet automatisch je oude rol innemen.

Dat vraagt geen confrontatie.

Wel aanwezigheid.

En soms: niets doen.

Wanneer een grens niets zegt, maar alles verandert

De meest voelbare grenzen zijn vaak niet uitgesproken.

Ze zijn zichtbaar in:

• hoe je blijft zitten

• hoe je ademt

• hoe je niet meteen reageert

• hoe je niet meegaat

Dat kan ongemakkelijk zijn.

Voor jou én voor de ander.

Maar het is precies daar dat een grens lichamelijk verankerd raakt.

Wat verandert er wanneer je je positie niet meer verlaat

Wanneer je je positie bewaart:

• hoef je minder te zeggen

• voel je sneller wat klopt

• raak je minder uitgeput

• wordt contact helderder

Niet omdat je beter begrenst,

maar omdat je aanwezig blijft.

Een grens is dan geen muur.

Maar een plek.

Tot slot

Grenzen zijn geen vaardigheid die je moet leren.

Ze zijn een gevolg van je positie te behouden wanneer het spannend wordt.

Je hoeft ze niet te forceren.

Je hoeft ze niet perfect te doen.

Ze ontstaan vanzelf wanneer je stopt met jezelf te verlaten.

En misschien is dat wel de krachtigste en eerlijkste vorm van begrenzen die er is.

Benieuwd om dit soort begrenzen te ervaren? Deze vorm van begrenzen zit verweven in iedere vorm die bij Aceso gegeven wordt. Je kan ze ervaren via individuele sessies, ervaringsavonden of tijdens groepslessen.

Welkom bij wat jou op dit moment het meest aanspreekt.