Een zenuwstelsel is geen permanente WiFi-zender

Kort gezegd: open en beschikbaar zijn is geen vaste eigenschap, maar iets wat wisselt met de situatie.

Je kan op je werk volop aanwezig zijn en 's avonds op de zetel gewoon leeg zijn. Daar is niets verkeerds aan. Het toont een systeem dat, net als een goede WiFi-verbinding, zijn signaal aanpast aan wat er op dat moment binnenkomt.

Op de personeelsvergadering ben je scherp. Je luistert, denkt mee, reageert op tijd, houdt oogcontact. Beschikbaar, aanwezig, "aan".

Diezelfde avond zit je op de bank naast je partner. Die begint een gesprek. En jij merkt: er is niets meer. Geen weerstand, geen ergernis, gewoon leegte. Terwijl je partner net zo goed recht heeft op jouw aandacht als die collega's eerder die dag.

In de praktijk hoor ik regelmatig dat mensen zichzelf hiervoor afstraffen. Alsof ze tekortschieten.

Alsof je zou moeten kunnen wat je op je werk ook kon.

Maar je systeem heeft de hele dag al gezonden, geluisterd, afgestemd. Tegen de avond is er simpelweg minder over. Niet omdat je partner minder belangrijk is, maar omdat je zenuwstelsel, net als een WiFi-signaal, geen twee keer op dezelfde dag hetzelfde bereik heeft.

Het moderne ideaal van openheid en authenticiteit

In hoe we met elkaar omgaan, is "open staan" bijna een verplichting geworden.

Openheid wordt gekoppeld aan volwassenheid, aan empathie, aan een goede relatie.

Wie zich terugtrekt, grenzen stelt of minder beschikbaar is, wordt al snel gezien als afstandelijk, defensief, of "er nog niet klaar voor".

Daarin sluipt een aanname binnen: dat een gezond mens altijd en overal toegankelijk zou moeten zijn, ongeacht wat die dag al gevraagd heeft.

Dat is hetzelfde als verwachten dat een WiFi-signaal overal en altijd even sterk staat, ongeacht muren, afstand of hoeveel apparaten er tegelijk op zitten.

Niemand verwacht dat van een router.

Waarom verwachten we het dan van onszelf?

Beschikbaar zijn is geen karaktereigenschap

Een zenuwstelsel werkt niet volgens goed of fout.

Het werkt volgens prikkels, belasting en herstel. Beschikbaarheid is dus geen kwestie van "voldoende goede wil hebben". Het is een toestand die op- en afbouwt, afhankelijk van wat er die dag al binnenkwam.

Een systeem kan zich openstellen en afsluiten. Vertragen, versnellen, grenzen stellen.

Dat is wat het moet kunnen om te blijven functioneren.

Zoals bij de personeelsvergadering en de zetel: hetzelfde systeem, twee heel verschillende belastingniveaus.

Waarom altijd beschikbaar zijn uitput

Een WiFi-netwerk dat voortdurend op volle sterkte zendt, raakt oververhit en instabiel.

Bij een zenuwstelsel werkt het niet anders. Voortdurende openheid betekent voortdurend verwerken, voortdurend afstemmen, voortdurend prikkels binnenlaten.

Niet elke vorm van openheid brengt verbinding. Soms brengt ze overbelasting.

Stabiliteit ontstaat niet doordat je je altijd openstelt, maar doordat je kan kiezen en doseren wanneer je dat wel en niet doet.

Waarom afsluiten niet hetzelfde is als afwijzen

Hier ligt volgens wat ik zie in mijn praktijk een vaak voorkomend misverstand.

Wanneer iemands systeem dichtklapt, wordt dat vaak gelezen als afstand houden of vermijden.

Dat kan, maar zeker niet altijd...

Soms beschermt het systeem beschermt zichzelf tegen te veel prikkels, belasting, intensiteit,...

Afsluiten is niet het tegenovergestelde van verbinding. Het is de voorwaarde om te kunnen openstellen wanneer nodig.

Zoals een netwerk dat tijdelijk verkeer beperkt om stabiel te blijven werken.

"Als jij jezelf even afsluit, lees je dat voor jezelf als een persoonlijk falen, of als iets wat het nodig had om overeind te blijven?"

Wanneer openheid geen keuze meer is

Sommige mensen staan bekend als heel open, terwijl dat eigenlijk geen rustige keuze is, maar een automatische reactie op spanning.

Ze hebben moeite om grenzen te stellen, zijn moe na contact, voelen innerlijke druk ondanks een schijnbaar soepel gesprek, en herstellen moeilijk.

Wat sociaal wordt gewaardeerd als openheid, kan lichamelijk een voortdurende overbelasting zijn, zonder dat je dat aan de buitenkant ziet. Lees hierover verder in [8 signalen dat je verantwoordelijkheid overneemt].

Ook tussen mensen ontstaat er ruis

Een WiFi-signaal verzwakt wanneer de omgeving verzadigd raakt: te veel apparaten, te veel storing, te weinig stabiliteit. Bij een zenuwstelsel gebeurt iets vergelijkbaars: te veel input van anderen, te veel emotioneel meeveren, te weinig hersteltijd, te weinig selectiviteit.

Openheid verliest kwaliteit zodra ze geen grens meer kent.

Kiezen wat binnenkomt is geen tekort

Een stabiel systeem staat niet altijd wagenwijd open. Het is beschikbaar afhankelijk van de situatie. Dat betekent niet dat je dichtklapt, maar dat je regelt wat er binnenkomt. Niet elke prikkel toelaten. Niet elke spanning van een ander overnemen. Niet elk gesprek volledig opzuigen.

Dat is wat het betekent om te leven volgens je eigen noden en mogelijkheden. Zoals een netwerk dat bepaalt hoeveel verkeer het verwerkt zonder zelf vast te lopen.

De stille druk om altijd beschikbaar te zijn

Veel mensen dragen ergens de gedachte mee: als ik mezelf begrens, stel ik iemand teleur. Als ik minder open ben, beschadig ik de relatie. Maar daarin wordt openheid verward met verbondenheid. Verbinding zonder grenzen houdt in de praktijk zelden lang stand.

De poging om iemand nabij te houden door altijd beschikbaar te zijn, ondermijnt vaak net die stabiliteit die je probeert te bewaren. Zoals op de zetel die avond: geforceerd toch aanwezig blijven, was waarschijnlijk minder eerlijk geweest dan gewoon zeggen dat er niets meer over was.

Context bepaalt wat haalbaar is

Geen enkel zenuwstelsel werkt los van context. Wat op het ene moment voedend voelt, kan op een ander moment uitputtend worden. Diezelfde collega's waarmee je 's middags moeiteloos meedacht, hadden je 's avonds waarschijnlijk evenveel gekost als je partner.

Beschikbaarheid zonder rekening te houden met wat er al gebeurd is, loopt vroeg of laat vast.

Tot slot

Een WiFi-netwerk wordt niet stabieler door altijd op volle sterkte te zenden. Een zenuwstelsel wordt dat evenmin.

Continu beschikbaar zijn leidt niet vanzelf tot diepere verbinding. Het leidt vaker tot overbelasting.

Wat echte aanwezigheid vraagt, is niet dat je altijd open staat, maar dat je kan onderscheiden wanneer opengaan klopt en wanneer een grens juist nodig is. Zowel op de personeelsvergadering als op de zetel thuis.

Lees verder

●       Grenzen voelen in contact met anderen

●       Waarom rust niet helpt bij overprikkeling (en wat er echt gebeurt in je systeem)

●       Wat niet gezegd wordt over hoogsensitiviteit, maar wél de essentie is

Herken je dat je op het werk volop beschikbaar bent, maar thuis leeg raakt?

In de Leven met een gevoelig zenuwstelsel: waarom sommige mensen meer voelen, meer verwerken en sneller overbelast raken-cornerstone lees je hoe die wisselende beschikbaarheid werkt.

Wil je hier concreet mee aan de slag binnen de groep?

Meld je aan voor de wachtlijst van het Aceso traject Blijf bij jezelf om als eerste te horen wanneer een nieuwe reeks start.