Waarom motivatie niet het probleem is

Kort gezegd: als je onder druk toch weer op de oude manier reageert, ondanks een oprecht voornemen om het anders te doen, ligt dat zelden aan een gebrek van motivatie. Je systeem kiest onder druk voor wat vertrouwd is, niet voor wat je bewust wil. Niet omdat je wil ontbreekt, maar omdat het nieuwe gedrag nog niet vertrouwd genoeg aanvoelt.

Beeld je in

In je ouderlijk gezin was er weinig ruimte om over emoties te praten, of om te bespreken wat je daarbij nodig had. Nu je zelf samen met je partner kinderen hebt, wil je daar bewust iets anders van maken: een gezin waarin emotionele veiligheid vanzelfsprekend is, en waarin er zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met wat ieder nodig heeft.

Maar op het moment dat het erop aankomt, merk je dat de emoties toch de overhand nemen.

In hoe je reageert, herken je opeens je eigen ouders.

Vreemd, want je had het jezelf net anders voorgenomen.

Toch reageer je korter dan je zou willen, of houd je in het moment zelf weinig rekening met wat er nodig is. Ondanks al je goede intenties.

Dat voelt al snel als een gebrek aan motivatie of wilskracht.

Alsof je gewoon "beter je best moet doen."

Maar is dat echt zo?

Waarom volhouden meer vraagt dan willen

Iets echt anders aanpakken is meer dan hard je best doen.

Het betekent tijd en energie vrijmaken.

Het betekent onzekerheid verdragen, want je weet nog niet of het gaat lukken.

En het betekent dat je een stukje van jezelf verbindt aan die nieuwe manier van doen.

Dat is niet niks. Elke verandering brengt een risico met zich mee: het kan lukken, het kan mislukken.

En je systeem stelt zich, meestal zonder dat je het merkt, telkens dezelfde vraag: is dit de moeite en het risico waard?

Je systeem houdt van wat het al kent

Mensen doen niet alleen wat ze willen. Ze doen vooral wat vertrouwd en gekend is.

Wanneer een bepaalde manier van reageren in het verleden vaak genoeg "werkte", ook al was het niet ideaal, dan voelt die manier veilig. Voorspelbaar. Je weet wat je krijgt.

Een nieuwe manier van reageren mist die geschiedenis en voorspelbaarheid.

Ze moet zich nog bewijzen. En precies dat verklaart waarom je in het voorbeeld hierboven, ondanks je voornemen, toch terugvalt: je oude reactie ligt al klaar, ingesleten door jarenlange herhaling.

Je nieuwe manier moet nog groeien.

"Reageer je uit gewoonte, of gewoon omdat je het (nog) niet anders vertrouwt of goed kan inschatten?"

Waarom het niet altijd meteen voelt alsof het werkt

Verandering voelt vaak pas goed als je er ook iets van terugziet: meer rust, meer verbinding, het gevoel dat je vooruitgaat.

Zolang dat resultaat uitblijft of onduidelijk blijft, voelt volhouden zwaarder dan het eigenlijk is.

Dat is niet omdat je minder gemotiveerd bent.

Het is omdat het effect van je inspanning nog niet zichtbaar of voorspelbaar genoeg is.

En juist in een tijd waarin we snel resultaat verwachten, weegt die onduidelijkheid extra zwaar door.

Waarom we dit vaak verkeerd interpreteren

Als iets niet lukt, zoeken we snel een verklaring in onszelf: te weinig discipline, te weinig motivatie, "ik ben nu eenmaal zo". Maar meestal is het niet dat wat er zich werkelijk afspeelt.

Mensen wegen onbewust af: wat kost me dit, en wat levert het me op?

Voelt die verhouding niet in balans, dan wordt voorzichtigheid een logisch gevolg.

Los van karakter. Of luiheid.

Gewoon een systeem dat, begrijpelijk, als het erop aan komt het zekere voor het onzekere neemt.

Waarom terugval niet betekent dat je het opgeeft

Wanneer je vaker meemaakt dat volhouden je tot uitputtend bracht, of dat inspanning niet gaf wat je ervan hoopte, beïnvloedt dat hoe veilig een nieuwe poging later aanvoelt.

Niet noodzakelijk als een bewuste gedachte, maar als een stil, automatisch aanvoelen: "hier gaan we weer..."

Wat je systeem eigenlijk wantrouwt

Je systeem is niet bang van inspanning op zich. Het is voorzichtig met inspanning waarvan het nog niet zeker is wat het oplevert.

Zodra een nieuwe gewoonte nog geen stevige grond heeft, wordt de neiging groter om toch weer voor het bekende te kiezen.

"Wantrouw je de inspanning zelf, of vooral de onzekerheid over wat het je gaat opleveren?"

De keerzijde van voorzichtig zijn

Voorzichtig zijn beschermt je. Maar wanneer je daardoor telkens opnieuw uitstelt om het anders te doen, mis je het gevoel van vooruitgang, van richting, van trots op jezelf.

Niet omdat je het niet wil. Maar omdat het nieuwe nog niet veilig genoeg aanvoelt.

Zoals in het voorbeeld hierboven: de wil om het anders te doen is er, volop.

Wat nog ontbreekt, is het vertrouwen dat die nieuwe manier ook standhoudt op het moment dat het erop aankomt.

Een andere vraag om jezelf te stellen

De vraag is dus zelden: "waarom kan ik mezelf niet motiveren?"

Een eerlijkere vraag is: "wat zou dit voor mij voorspelbaar en veilig genoeg maken om vol te houden?"

Dat is dezelfde reden waarom piekeren zo hardnekkig kan zijn, ook wanneer je precies weet wat er aan de hand is. Waarom inzicht alleen dan niet volstaat, lees je in [Waarom blijf ik piekeren ondanks inzicht?].

Lees verder

●      Patronen in gezin van herkomst die blijven meespelen

●      Waarom blijf ik piekeren ondanks inzicht?

●       Wanneer inzicht niet genoeg is onder spanning

Herken je dat je onder druk terugvalt op patronen die je bewust wilde doorbreken, ondanks al je goede intenties? In [Waarom blijf ik hetzelfde doen?] lees je waarom inzicht alleen vaak niet volstaat om een patroon echt te doorbreken. Wil je dat patroon concreet aanpakken? Ontdek Breaking the Cycle, het traject dat precies daarvoor is ontwikkeld.